AIDA Nederland

Wie herinnert het zich nog:

Oproep tegen het vergeten

Vijftien jaar geleden, in september 1988, kwam een nieuw boek van Salman Rushdie, The Satanic Verses, uit. In oktober 1988 schreef de voorzitter van het Islamitisch genootschap voor verbreiding van religieuze verdraagzaamheid te London: ‘Dit monster dat nodeloos in het leven geroepen is, moet ingetoomd worden voor het wereldwijd in iets oncontroleerbaars zal veranderen.’ In december 1988 werd het boek in het Engelse Boston verbrand. In januari 1989 wierpen de moslims van Bradford het opnieuw in het vuur. In India en Pakistan gingen duizenden mensen de straat op om het ‘monster’ te bestrijden. Op 14 februari 1989 sprak ayatollah Khomeini de fatwa, het heilige bevel, uit: Salman Rusdie werd ter dood veroordeeld. Ook Nederlandse demonstranten lieten zich niet onbetuigd. Meer dan vijfduizend mensen (islamieten, moslims) schreeuwden in maart 1989 om de dood van de auteur. Nederland stelde zich de vraag: "Waarom moet ons land begrip hebben voor mohammedanen die ambassades bestormen, boeken verbranden en executiepelotons op het vliegtuig zetten?" (De Tijd, 17-3-89).

De wereld stelde zich deze vraag opnieuw na 11 september 2001, de dag dat twee vliegtuigen invlogen op de Twin Towers in New York.
AIDA organiseerde samen met onder meer Dunya op 19 december 2001 in Rotterdam een manifestatie "Voorbij het geloof". De gedachte die aan deze manifestatie ten grondslag lag:
Als het leven in het geding komt door gedirigeerde vallende vliegtuigen of door "precisiebombardementen", dan hebben we de keuze om stilletjes in onze hokje te kruipen of samen met anderen de straat op te gaan of, als je dichter ben, op zoek te gaan naar woorden om daarmee nog een keer bescherming te bieden aan het leven. De poëzie, een uitdaging tegenover wat bestaat en een bevestiging van het leven, heeft nooit stilzwijgend gekeken naar de vernietiging van de wereld.

Op 16 maart 1988 werd de bevolking van de Iraaks-Kurdische stad Halabja gedecimeerd. Drie dagen lang werd Halabja in Maart 1988 gebombardeerd met een cocktail van chemische wapens waaronder mosterdgas, en de zenuwgassen sarin, tabun en VX. Tussen de 5000 en 12000 mensen werden onmiddelijk gedood en een 40000 tot 70000 mensen raakten gewond, waarvan velen ernstig. Niemand weet hoeveel mensen er in de erop volgende 11 jaar zijn gestorven, noch is er enige informatie over hoeveel mensen er lijden onder de lange termijn effecten.

Op 16 Maart 2003 zal de 15 Herdenkings Dag van de gifgasslachting in Halabja plaatsvinden. Dit gebeurt aan de vooravond van een dreigende oorlog, onderdeel van de reactie op 11 september 2001, die de "aanval op het internationale terrorisme" niet alleen op de agenda heeft gezet, maar een reeks van oorlogen wil legitimeren, eerst in Afghanistan, morgen in Irak. En wie weet wie de volgende zal zijn? Deze nieuwe oorlogsdreiging splitst het denken in Nederland. Aan de vooravond van de Nederlandse verkiezingen, de graadmeter voor het Nederlandse politieke bewustzijn, heeft – aldus Trouw, 8 januari 2003 – : de linkse politieke partijen teruggeworpen op vertrouwde posities. Alledrie de partijen zeggen te gruwen van de gedachte aan oorlog. Maar de PvdA sluit militair geweld niet in alle omstandigheden uit. GroenLinks en SP doen dat juist wel. In demonstraties tegen een oorlog in Irak lopen de lijsttrekkers van GroenLinks en SP samen achter het spandoek. PvdA-leider Wouter Bos daarentegen heeft aangegeven dat elk ingrijpen in Irak dat door de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties wordt gedekt, óók oorlog, voor Nederland verplichtingen schept. Bos vindt: daarvoor kan de PvdA niet weglopen. De SP en GroenLinks wijzen ook de dreiging met oorlog af. SP-leider Marijnissen wantrouwt de motieven van de Amerikanen. Hij zei maandagavond in een tv-debat met Zalm (VVD) dat de Amerikanen louter en alleen om de olie aansturen op een oorlog met Irak. Hij meent dat dit economische motief ook de aanleiding was voor de oorlog tegen de Taliban in Afghanistan na ‘11 september’. Zalm wierp hij voor de voeten zich medeverantwoordelijk te maken voor een dreigende ‘moord’ op het Irakese volk. Gelijktijdig zei Halsema dat GroenLinks niet kan meewerken aan een regering die met een oorlog tegen Irak instemt. ,,Dat is voor ons een breekpunt.” Wel of geen oorlog tegen Irak? Het principiële verschil met SP en GroenLinks is dat de PvdA dreiging met militair geweld, mits gedekt door een VN-resolutie, een legitiem middel vindt om Irak te dwingen tot de ontwapening waartoe de VN het land hebben verplicht."

Zeg nee

Jij – moeder in Normandië en moeder in de Oekraïne,
Jij moeder in Dakar en Londen,
Jij, aan de Ijssel en aan de Missisippi,
Jij, moeder in Napels, in Hamburg, in Caïro,
Moeders waar ook ter wereld, als ze je morgen het bevel geven
Je moet kinderen baren voor de veldhospitalen,
Verse soldaten voor nieuwe fronten
Dan is er maar één ding:
Zeg nee. Moeders – zeg nee.

Want als jullie niet nee zeggen moeders, dan zal
in de mistige havens het lawaai verstommen, zullen zeeschepen
drijven als reuzenkadavers, bedekt met algen en wier -
aangevreten en stinkend.
In de steden liggen de trams als nutteloze ingedeukte kooien
Naast vormeloze leiding en rails -
Afgebrokkelde gevels en kapotgeschoten daken
in verlaten omgeploegde straten-
Een gruwelijke stilte zal zich als een dikke brei over scholen,
universiteiten en theaters verspreiden-
De rijst zal in de verschroeide aarde verdrogen-
De koeien zullen hun stijve poten
als omgevallen melkkrukken in de lucht steken-
Het brood onder de omgevallen tafels, tussen verbrijzelde borden,
zal groen worden, en het graan op de velden zal neerzinken-
als een verslagen leger.
Rokende schoorstenen en kalkovens zullen bedekt zijn met mos
en verbrokkelen, verbrokkelen………….verbrokkelen……………. Dan zal de laatste mens
Met uitgereten darmen en verpeste longen
Liggen onder de giftige stralende zon en wankelend gesternte-
Tussen onafzienbare dodenvelden en gigantische betonblokken,
Kille afgodsbeelden der wereldsteden-
De laatste mens zal waanzinnige vragen stellen: Waarom? En zijn klacht zal klinken over de woestijn!
Hij zal niet worden gehoord. Dit alles zal morgen gebeuren, morgen, morgen-
misschien morgen,
misschien al vannacht,
misschien deze nacht,
als jullie niet nee zeggen!

- fragment uit "Dann gibt es nur eins", Wolfgang Borchert (Duitse biografie)
- vertaling en bewerking door Gelijn Molier