AIDA Nederland

Potloodcrisis kan tot iets goeds leiden

de Volkskrant, Forum, 4 februari 2006

Fouad Laroui

Fouad Laroui is schrijver. Onlangs verscheen van hem Het tragische einde van Philomène Tralala (Van Oorschot).
De moslimwereld staat op zijn kop door een Deense karikatuur van Mohammed. Als na dit melodrama het Westen moslims respecteert en moslims alle gezindten respecteren, komt alles goed, zegt Fouad Laroui.

Een Deense krant publiceert spotprenten met een afbeelding van de profeet Mohammed. Opschudding in de zandvlakten van de Golf-regio, betogingen in de onvindbare Arabische straat, dreigementen door lieden die bulken van de oliedollars, alles staat klaar op het podium voor het gebruikelijke melodrama, van het soort dat sinds de affaire-Rushdie een genre in de media is geworden. Van Rabat tot Jakarta, van Londen tot Buenos Aires, kortom in de gehele moslimwereld klinkt nog maar één roep: blijf met je poten van onze heilige waarden! Zeker. Maar wat betekent dat nou eigenlijk?
Laten we beginnen met een mal detail: Libië heeft zijn ambassadeur uit Kopenhagen teruggeroepen, wat alle Denen doet beven van angst. Als er in de lucht een stommiteit moet worden uitgehaald, kun je er zeker van zijn dat het land van de Gids er als eerste bij is. Nu past Tripoli op Kopenhagen het (tot nu toe onbekende) beginsel toe dat een staat verantwoordelijk kan worden gehouden voor schandalig gedrag van zijn burgers. Goed. Laat we dat beginsel maar aanvaarden. Maar dan is Tripoli ook verantwoordelijk als een kleine Libische crimineel het tasje van een oud dametje weggrist in een Amsterdamse steeg, als een Libische playboy zijn vriendinnetje in elkaar slaat in een luxe hotel in Parijs (dat is gebeurd), als een fundamentalistische Libiër oproept tot de uitroeiing van de ongelovigen (dat gebeurt op alle werkdagen). Tripoli hoeft alleen maar een afdeling ‘Excuses, spijt en wroeging’ te openen op zijn ministerie van Buitenlandse Zaken. Er zullen vast duizenden ambtenaren nodig zijn om excuses te maken voor al die overdrijvingen, beledigingen, besmeuringen, overtredingen, delicten en misdaden begaan door zijn onderdanen in de vier hoeken van de wereld.
Goed. Stel je nu eens voor dat Denemarken en Noorwegen hun excuses maken en plechtig beloven dat het nooit weer zal gebeuren. Mooi. Dan hebben ze de heilige waarden van de moslims gerespecteerd. Geen twijfel dat die dan ook de rechten van de anderen gaan respecteren.
Prima. Wat betreft al de profeten, messiassen en andere bobo’s is er geen probleem: de islam, met zijn onmetelijk grote hart, aanvaardt hen allen. Jezus wordt heel wat keren aangehaald in de koran – zelfs vaker dan Mohammed, eigenlijk – en Maria wordt erin ‘de beste der vrouwen’ genoemd. Wat betreft Abraham, Mozes, Aaron en de 70 duizend figuranten uit het Oude en het Nieuwe Testament, hetzelfde laken een pak: ze horen bij de onzen.
Maar daar moet het niet ophouden! Die karikaturisten in Europa en Amerika die van nu af aan de heilige waarden van de islam gaan respecteren, zijn niet allemaal joden of christenen. Er zitten agnosten bij en atheïsten, deïsten en aanhangers van Jomanda. Moeten hun overtuigingen ook niet worden gerespecteerd? Voor heel wat onder hen is – ik noem maar iemand – Charles Darwin een soort held, een goed mens met principes, die zijn hele leven heeft gewijd aan het bevrijden der mensen van de onwetendheid. Laten we hem dus vanaf vandaag respecteren en laat dus geen karikaturentekenaar uit Riyad, Teheran of Kabul hem nog langer afbeelden met het gezicht van een aap.
Idem dito voor Karl Marx, ook al is die niet zo populair meer als vroeger. Zolang er nog een bolsjewiek leeft (er zijn er nog een paar gesignaleerd in Havanna en in de buitenwijken van Parijs): een absoluut verbod om de man belachelijk te maken die voor hen een heilige is. Laten we Freud nog aan de lijst toevoegen, geadoreerd door een paar trouwe volgelingen in Amsterdam-Zuid, plus de Negus van Ethiopië, door de rastafari’s als hun god gezien, Ganesh de god-olifant (en in het verlengde daarvan alle olifanten), Carlos Gardel, de god van de tango, tienduizend godheden van de Azteken en de Maya’s, Pele, de Noorse trollen (hé! Noorwegen), Poesjkin, vereerd door de Russen, Voltaire en Rousseau, de heilige waarden van de Verlichting, de goden van de mazdeïsten (nee, het gaat niet om Mazda of Toyota), en de honderdduizend geesten van de Afrikaanse animisten. Voor die laatsten is er inderdaad een probleem: de verering van geesten wordt in de koran expliciet beschimpt en veroordeeld. Maar dat houdt geen stand in de geest van verzoening en wederzijds respect die vanaf vandaag zal heersen over de wereld; we verwachten dat dit onderwerp niet meer wordt opgebracht, net zo min als die andere onderwerpen die irriteren. Al met al blijft dan de bewonderenswaardige opening van de koran over, waarin sprake is van een god vol mededogen.

Ten slotte zou deze crisis veroorzaakt door een paar potloodhalen nog tot iets goeds kunnen leiden. Laten we ophouden elkaar te beledigen. Wens ons niet langer naar de hel, behandel ons niet langer als stinkende varkens en goddeloze apen. Fantastisch! Heren kwezels, zet de eerste stap!