AIDA Nederland

Leven in de marge

Door Jan Severins

In december 2003 was in de Gerrit van der Veen School te Amsterdam in de gangen van de school de fototentoonstelling 50 Ontmoetingen te zien. Deze tentoonstelling gaat over 50 asielzoekers in Nederland. Aan de foto’s hangen ook kaarten met interviews met de afgebeelde mensen. Maandag 8 december was de officiële opening van de tentoonstelling in de aula van de school. Muziekdocent en coördinator kunst op de school Jan Severins hield een openingstoespraak. Leerlingen en ouders zijn hierbij van harte welkom. Van 1 tot en met 19 december zullen alle leerlingen van de school zich tijdens een blok van vier lesuren onder leiding van de mentor verdiepen in de problematiek van deze mensen, de landen waar ze vandaan komen en de asielprocedure

Veel spullen hebben ze niet. Dat kan ook niet. De kamer waar ze woont is klein, heel klein. En daar woont ze dan met haar vader, haar moeder en haar broer. Ze is 26 jaar, een mooie jong volwassen vrouw. Ze deelt een stapelbed met haar broer en slaapt in de zelfde ruimte als haar ouders. En dat al drie jaar lang. Ze boffen toch maar, die asielzoekers.
Op 13-jarige leeftijd vluchtte hij uit zijn geboorteland Siërra Leone, omdat hij niet in het leger wilde. Dat zou betekenen dat hij zijn eigen familie en vrienden zou moeten ombrengen.
Met behulp van zijn vader is hij gevlucht omdat hem anders de dood stond te wachten … Hij heeft al zes jaar niet meer van zijn familie gehoord.
Ze is 21 jaar. Moeder weg, vader weg, drie broertjes en zusjes weg, land weg, alles weg, er is nergens nog een weg. Die middag vroeg ik haar of ze desondanks nog wel eens uitging. Heeft ze geen tijd voor. Ze moet de hele dag huilen.
Dit zijn drie fragmentjes uit de verhalen in de tentoonstelling 50 ONTMOETINGEN.
50 bekende Nederlanders ontmoetten vluchtelingen, die in Nederland asiel zochten. 50 verhalen hangen in de school. En 50 foto’s die fotografen van deze asielzoekers maakten.
Dat is de tentoonstelling die nu in de drie gangen van onze school hangt. Kijk, lees en probeer in te voelen hoe ‘t is te moeten vluchten, asiel aan te vragen en ergens, waar je eigenlijk niet wilt zijn, jaren te moeten wachten om verder te mogen leven.
Wat is er verder te zien in de school:
In de hal beneden vindt u werk van Dragan Despotovic. Dragan Despotovic woont in het AZC aan de Zuiderzeeweg en maakt collages en "schilderijen". Daarbij maakt hij gebruikt van alles wat hij maar tegenkomt: ik ontdekte in zijn kunstwerken een kettinkje van een fietsversnelling, een balein van een paraplu, schroeven, bouten, stickertjes en meer.
De leerlingen van de 4e, 5e en 6e klassen begonnen vorige week als eersten een aantal lessen bij de tentoonstelling. De opdracht was om een vluchteling te kiezen uit de tentoonstelling en te onderzoeken waarom deze man of vrouw of dit gezin moest vluchten en wat er in het land dat de vluchtelingen moesten achterlaten aan de hand was. Ook moesten ze de asielprocedure bestuderen: waarom krijgt iemand wel of geen asiel in Nederland. Uiteindelijk moesten de leerlingen besluiten of "hun" vluchteling in Nederland mocht blijven. Veel vluchtelingen die inmiddels het land al uit gezet zijn, of als illegalen in ons land zijn verdwenen, kregen van onze leerlingen wél toestemming om te blijven.
Ik wil tot slot graag een aantal mensen bedanken: Allereerst Mirjam Bekker-Stoop van de Stichting Open Mind die het project 50 ONTMOETINGEN heeft bedacht en gerealiseerd, en Edith Paol (productieleider van Stichting Open Mind) die ervoor zorgde dat alle foto’s in de gangen schitteren.
Heel bijzonder dank ik ook Herman Divendal van Aida Nederland. Aida – ik citeer uit de fantastische site – helpt kunstenaars die als gevolg van hun artistieke uitingen door het politieke gezag in hun land worden bedreigd, monddood worden gemaakt, worden gevangen gezet of worden uitgewezen.
AIDA was voor dit project de perfecte verbinding tussen de school en de kunstenaars die u ziet en hoort: Shakila Azizzada, Nena Banda – de accordeonist – en Dragan Despotovic, die ik ook alle drie hartelijk dank voor hun bijdrage tijdens de opening.