AIDA Nederland

Achtergrond van de groepstentoonstelling " Op basis van……"

Enige jaren geleden zijn de VVK, de Stichting Voorzieningfonds voor Kunstenaars en de stichting Aïda, die kunstenaars ondersteunt die vanwege hun werk worden vervolgd, het Atelier Sharing Project gestart om asielzoekende kunstenaars te helpen bij hun specifieke problemen. Het doel is ondersteuning te verlenen bij de toelatingsprocedure, een bijdrage te leveren aan een betere start van hun beroepspraktijk en contact te leggen met Nederlandse kunstenaars. Het project is gericht op bemiddeling tussen asielzoekende kunstenaars en hun Nederlandse collega’s. De kunstenaars die in regionale opvangcentra wachten op een verblijfsvergunning, beschikken daar niet over een atelier of werkruimte en evenmin over instrumenten, schildersmaterialen of gereedschap. Op hun vlucht hebben zij alles achter moeten laten. Het Atelier Sharing Project zorgt er voor dat een gevluchte kunstenaar gedurende een aantal dagen gebruik kan maken van het atelier en het gereedschap van zijn Nederlandse collega. Het VVK stelt vervolgens een bedrag beschikbaar voor reis- en materiaalkosten. Aanvragen bij het VVK gebeurt door individuele kunstenaars.

De stad Leiden profileert zich al meer dan tien jaar als ‘Stad van Vluchtelingen’ met als gevolg dat er in Leiden veel activiteiten worden georganiseerd voor en door vluchtelingen maar ook activiteiten om het draagvlak onder de Leidse bevolking te verbreden. Een van deze activiteiten is het tweejaarlijks cultureel festival Cultuur Op Drift, waar verschillende Leidse welzijns-, vluchtelingen- en culturele instellingen bij betrokken zijn en in november van dit jaar zal plaatsvinden.

Los van Cultuur Op Drift is bij het Kunstencentrum Haagweg, waar ca. 60 Leidse kunstenaars een atelier hebben, het plan ontstaan voor her project ‘Op Basis Van…’ dat deels voortborduurt op het Atelier Sharing Project van de VVK en Aïda maar dat een flink stapje verder gaat. Voor de realisering van dit project heeft men de ondersteuning van het bureau Kunst en Cultuur van de stichting PJ Partners gevraagd. Ook het CBK, het Centrum voor Beeldende Kunst in Leiden en de stichting Aïda is bij het project betrokken.

Beschrijving van het project

Zeven Leidse beeldend kunstenaars zullen worden gekoppeld aan zeven gevluchte kunstenaars. De selectie van de gevluchte kunstenaars gebeurt door de stichting Aïda, de werving van de Leidse kunstenaars gebeurt door de Leidse kunstenares Resi van der Ploeg, die deel uitmaakt van het Kunstencentrum Haagweg en daarnaast zelf ook projecten heeft uitgevoerd in o.a het Opvangcentrum Asielzoekers in Leiden. Zij is ook in Leiden de drijvende kracht achter het project ‘Op Basis Van…’
Na twee bijeenkomsten in september en oktober, waarbij de eerste bijeenkomst bedoeld is om kennis te maken en de koppeling tot stand te brengen en de tweede bijeenkomst om werkafspraken te maken, zullen de veertien kunstenaars vervolgens gedurende een week in het atelier van de Leidse kunstenaar samen werken aan een gezamenlijk of afzonderlijk kunstwerk.
Het thema dat ze hierbij mee krijgen is "Op Basis Van….", afgeleid van de Engelse literaire verwijzing ‘based upon’ (this novel is based upon).
In de contacten tussen de kunstenaars kunnen door ieder naar eigen inzicht vragen geformuleerd worden naar aanleiding van deze rode draad. De uitwisseling van verhalen tussen de Nederlandse en de gevluchte kunstenaars vormen dan de basis voor de te maken kunstwerken. Suggesties voor vragen die de kunstenaars meekrijgen zijn:
- Op basis waarvan zijn we kunstenaar? Deze vraag verwijst zowel naar persoonlijke drijfveren van ieder (vooral in het verleden) als naar de opleidingspraktijk, toetsingsmechanismen en p[politieke (on)mogelijkheden. De vraag is gericht op het begin van het kunstenaarschap (op basis waarvan wilde men ooit kunstenaar worden?)
- Op basis waarvan worden keuzes gemaakt in het werk. Deze vraag gaat veel meer over het heden waarbij zowel de inhoudelijke als de praktische kant aan bod kan komen.
- Op basis waarvan bepaal je je dagindeling en hoeveel ruimte heeft de kunst daarin?
- Op basis waarvan bepaal je je werkwijze, je materiaalkeuze enz.?

Ieder koppel bepaalt zelf waar de nadruk op komt te liggen. Het proces tussen de kunstenaars hoeft niet persé in traditionele kunstwerken vertaald te worden, wel moet het resultaat te presenteren zijn. Zowel in een tentoonstelling, als in een boekje dat zal worden gemaakt naar aanleiding van het project.
De tentoonstelling van de door de koppels gemaakte kunstwerken zal plaatsvinden in de Tuinzaal van het Centrum voor Beeldende Kunst in Leiden in de periode 7 november t/m 2 december.
Tegelijkertijd zal van heel het project een mooie vormgegeven boekje worden gemaakt waarin zowel het hele proces beschreven zal worden (door journalist / schrijver Martin Aart de Jong) als foto’s te zien zijn van de kunstwerken en van de samenwerking (gefotografeerd door de professionele fotograaf Marc de Haan). Omdat de kunstenaars belangeloos aan het project meewerken zullen zij als tegemoetkoming een aantal van deze boekjes krijgen. De overige boekjes zullen in Leidse boekhandels in consignatie te koop worden gelegd. Omdat niet verwacht wordt dat het boekje massaal zal worden verkocht en de prijs ook laag zal worden gehouden (f 10,-), zal de opbrengst van de verkoop bestemd zijn voor een nog nader te bepalen goed doel, waarbij in ieder geval de koppeling vluchteling-kunstenaar zal worden gelegd.
De Leidse kunstenaars die hun medewerking hebben toegezegd zijn Resi van der Ploeg, Els Snijder, Jan Kleingeld, Fleur van den Berg, Eric de Best en Paul Overdijk. De gevluchte kunstenaars zijn begin juli door de stichting Aïda voorgedragen.

Tenslotte zal in de tentoonstellingsperiode (de datum moet nog nader worden bepaald) in het Kunstencentrum Haagweg een debat worden georganiseerd rond de vraag ‘Zijn we op weg naar een wereldkunst? Of wordt de kunst nog steeds bepaald door regionaal begrensde factoren?’. Op deze avond zal hierover een inleiding worden verzorgd door Sebastian Lopez, directeur van de Gate Foundation. Hierna zal er een forumdiscussie plaatsvinder onder leiding van (beoogd gespreks-leider) drs. Henriette van Dongen, ex-wethouder van de gemeente Leiden.

Planning van het project:
Juni-juli Fondswerving, werving Nederlandse kunstenaars
6-10 juli Selectie kunstenaars
26 september 1e bijeenkomst (kennismaking en werkafspraken)
22 okt-2 nov Werkperiode
7 nov-2 dec Tentoonstelling in het CBK
november
(nntb) Debat
december
(nntb) Uitgave boekje

Samenwerkingspartners
Kunstencentrum Haagweg, Stichting Aïda, Centrum voor Beeldende Kunst Leiden, Bureau Kunst en Cultuur Stichting PJ Partners

Follow-Up
Alhoewel het op het moment van schrijven van deze projectopzet niet zeker hoe het project ‘Op Basis Van…’ zal verlopen, ligt het in de bedoeling om in Leiden meer projecten te initiëren waarbij zowel Leidse als gevluchte kunstenaars bij betrokken zijn. Tijdens ‘Op Basis Van…’ zal hier ook verder op aangestuurd worden. Het project dient geen incident te zijn maar het begin van een continue samenwerking tussen Leidse en gevluchte kunstenaars.