AIDA Nederland

Jaarverslag AIDA 2007

Inleiding
Het jaar 2007 was voor AIDA vooral het jaar waarin wij meer dan in voorgaande jaren naar buiten hebben kunnen treden. Dat was een gevolg van de relatieve rust aan het financiële front, maar ook de output van wat daarvoor soms maandenlang was voorbereid.
Wij konden daardoor de kunst die wij krachtens onze opdracht steunen – de kunst van vervolgde en verdreven kunstenaars – in 2007 meer en beter in de openbaarheid brengen. Dat was niet alleen voor ons en onze kunstenaars een verheugend verschijnsel, ook het publiek gaf er blijk van wel meer te willen van zulke kunst. Vooral de manifestatie Meanderen aan de Maas heeft in dit opzicht veel goed gedaan. We komen er in dit verslag op terug, maar wijzen nu alvast op één aspect dat illustratief is voor ons werk: verandering.
 
Verandering kenmerkt de Nederlandse cultuur meer dan ooit, maar verandering is voor de kunstenaars die wij bijstaan een existentiële noodzaak. Zij móeten veranderen. Erop of eronder. Misschien is het een iets te snelle gevolgtrekking, maar we zeggen het niettemin: op dit punt, op het punt van verandering in de cultuur kunnen wij van deze vluchtelingen veel leren, heel veel.
 
Wij wéten dat, op grond van onze dagelijkse omgang met hen, maar het publiek dat in 2007 met hen en hun werk te maken kreeg, is dat ook gaan begrijpen, zoals ons uit vele reacties duidelijk werd.
 
De essentie van deze kunst, die van een afstand en zonder diepgaande belangstelling als ‘vreemd’ of ‘exotisch’ kan worden afgedaan, behelst voor wie beter toeziet, voor wie zélf gaat kijken en zélf gaat luisteren, een boodschap die in het huidige tijdsgewricht in Nederland niet genegeerd kan worden. De boodschap van ‘verandering’, inderdaad. Het is een boodschap waarvan het belang langzaamaan in Nederland begint door te dringen. We hopen in dit verslag te laten zien hoe die boodschap in 2007 door ons werk weer meer weerklank vond. De levendigheid van sfeer en de dynamiek aan activiteiten beperkte zich in het verslagjaar overigens niet tot wat we konden laten zien en horen, ze betrof ook de bemiddelingsrol van AIDA bij het aanknopen van banden tussen gevluchte kunstenaars en de vaderlandse kunstinstellingen. Er was makkelijker, opener en geïnspireerder contact. Steeds vanzelfsprekender vinden deze instellingen, zo bleek, de weg naar AIDA wanneer ze de culturele diversiteit in hun eigen programmering willen vergroten.

Verheugend was ook, tot slot, de doorgaande ontwikkeling van onze educatieve kracht. Dank zij een deskundige medewerkster konden wij dit onderdeel van ons beleid meer professioneel uitbouwen.

Beleid en rapportage
AIDA heeft in 2007, zoals vermeld in het beleidsplan voor de jaren 2009-2012 (Ik was een onbekende in het vreemde land), haar werk als ondersteunende instelling voortgezet. We profiteerden daarbij van onze hecht verankerde positie in de Nederlandse kunstwereld, waar het gaat om steun aan gevluchte kunstenaars die in een sfeer van tolerantie en gastvrijheid positief bijdragen aan de culturele verandering van Nederland. Alle activiteiten zijn per project te volgen geweest omdat wij eraan hechten ze niet alleen voor de betrokkenen, maar ook voor belangstellende buitenstaanders inzichtelijk te maken. Een voorbeeld is het verslag van Meanderen aan de Maas dat op ruime schaal is verspreid. We komen er in dit verslag op terug.

Brugfunctie voor kunstenaars
In het voorgaande is de bemiddelingsfunctie van AIDA voor gevluchte kunstenaars al aangestipt. Wij zouden er hier het volgende aan willen toevoegen: hoewel een vluchteling-kunstenaar in Nederland doorgaans zijn vak vrij kan uitoefenen, stuit hij in de praktijk op problemen die in Nederland gewortelde kunstenaars niet ondervinden. Wij noemen vanzelfsprekend het verkrijgen van een verblijfsvergunning, maar ook het aan de man brengen van zijn kunst. Het onbegrip blijft onverminderd groot. Dat heeft niet alleen te maken met het feit dat het beoordelen van artistieke kwaliteit sowieso moeilijk is, maar ook met het gebrek aan kennis over de cultuur waaruit de gevluchte kunstenaar afkomstig is. Is dat wel kunst, luidt dikwijls de vraag, die in dit geval soms pijnlijker is dan wanneer ze aan een Nederlandse kunstenaar, of een in Nederland geboren allochtone kunstenaar wordt gesteld omdat de betrokken kunstenaar in zijn eigen land soms een niet onaanzienlijke status had en hier van onderaf aan opnieuw dient te beginnen. Wij blijven ons daarom inspannen om de afstand tussen de Nederlandse kunst en de kunst van die vluchtelingen die wij kennen, te overbruggen. Wij zien het zelfs als een hoofdzaak, niet altijd zichtbaar voor de buitenwereld, maar daarom niet minder belangrijk. Van wezenlijk belang voor ons is dat het in het geval van gevluchte kunstenaars gaat om individuen, niet om een groep. Elke vluchteling is er één. Als kunstenaar behoeft hij in eerste instantie alleen wat persoonlijke aandacht. Wij zijn ook in 2007 weer in staat gebleken zo’n vijftig als kunstenaar erkende mannen en vrouwen te helpen. Het aantal kunstenaars dat wij vooral in artistieke zin van dienst konden zijn door hun werk aan een publiek te presenteren, beliep een veelvoud daarvan. Het waren er 150, van wie sommigen inmiddels allang geen onbekenden meer zijn, zoals Vuk Janic en Karim Traidia in de filmwereld, of Aleksandr Bobkin en Qiangli Liang in de wereld van de beeldende kunst.
 
Brugfunctie voor de Nederlandse instellingen
Hoezeer AIDA in het kader van haar doelstelling de samenwerking met Nederlandse instellingen nastreeft en die ook weet te effectueren, ten faveure van zowel die instituties als onze kunstenaars, moge uit onderstaand overzicht blijken.

Kunst in Exodus
Op verzoek van Platform De Levante organiseerde AIDA van 13 januari tot en met 24 februari 2007 de tentoonstelling Kunst in Exodus. Platform De Levante probeert verschillende aspecten van de cultuur in het Midden-Oosten te belichten. Een middel is voor de organisatie de presentatie van werk van kunstenaars die uit dat deel van de wereld naar Nederland zijn gevlucht, in dit geval: Persheng Warzandegan uit Iran, Zenon Abdalla uit Syrië, Raouf Saleh uit Iraaks Koerdistan en Shafiq Soroush uit Afghanistan.

Artists4Freedom
In samenwerking met Artists4Freedom, een collectief van ‘internationale vrijdenkers’ onder leiding van Lucien Spee, een pas opgerichte organisatie die met kunstprojecten het belang en de naleving van de Internationale Verklaring van de Rechten van de Mens onder de aandacht wil brengen, kon AIDA vanaf maart 2007 een aantal kunstenaars inzetten voor de manifestatie Democratie is een kunst. De gemeente Amsterdam stelde vijftig oude stembussen ter beschikking die onder meer door Aras Kareem, Gorki Bollar, Gregory Kohelet, Persheng Warzandegan, Ramaz Gojati en Senad Alic werden beschilderd en als objecten tijdens de verkiezingen voor de Provinciale Staten op 7 maart 2007 in Amsterdam werden tentoongesteld om daarna op tournee te gaan, met als voorlopig slot: april 2008 de Tweede Kamer.

Ro Theater Rotterdam
In de schouwburg in Rotterdam ging in maart 2007 bij het Ro Theater het stuk Onschuld in première. Het werd geregisseerd door Alize Zandwijk en geschreven door Dea Loher die het leven van mensen in een kustplaats laat zien. Het was een voorstelling over de absurditeit van het hedendaagse leven. Twee illegale Afrikanen zien een vrouw de zee inlopen en doen niets. De een kwijnt weg van schuldgevoel, de ander vindt een zak met geld en ziet dat als een teken van God. Een blind meisje danst naakt voor mannen in een nachtclub. Een filosofe verbrandt haar boeken, slaat haar zwijgzame man en gelooft alleen nog in de onbetrouwbaarheid. Een kinderloze vrouw vraagt iedereen om vergeving voor de misdaden van haar zoon. Op 30 maart werd over het stuk gedebatteerd tussen de acteurs Bright Omansa Richards en Rogier Philipoom en, namens AIDA, Jwana Omer en Saleh Hassan. Jwana Omer, sinds 1993 in Nederland, was coördinator van de Stichting MIDIA, de organisatie van Koerdische vluchtelingen en werkt nu bij de Stichting Profor, een platform voor vrouwen. Saleh Hassan Faris is sinds zijn komst in Nederland (1994) acteur en regisseur.

Expositie Delara Darabi
Vanaf 27 april 2007 werd in pakhuis De Zwijger in Amsterdam een indruk gegeven van het beklemmende werk van Delara Darabi, een 20-jarige Iraanse kunstenares die in een Iraanse cel op haar executie wacht. In haar dodencel schilderde ze, met haar vingers, omdat ze geen kwasten heeft, het werk dat haar familie gebruikte om in Teheran aandacht te vragen voor haar lot. Reproducties werden in Amsterdam getoond op initiatief van Shahrzad News, een in Nederland gevestigde Iraanse online nieuwsdienst, en Amnesty International. AIDA participeerde met een bijdrage over gevangeniskunst.

Het Laatste Avondmaal
In Alkmaar was de sloop van een markante kerk, de Don Boscokerk, uitgangspunt voor een kunstmanifestatie van 22 mei tot 3 juni 2007 onder het motto De kunst gebruikt de kerk, de kerk gebruikt de kunst. Voor AIDA namen aan de veelomvattende, interdisciplinaire activiteiten de schilder Adil Elsanousi uit Soedan en de fotograaf Leonid Minkin uit de voormalige Sovjet-Unie deel.

Fotofestival Naarden
Aan het fotofestival Emoticon, van 17 mei tot 20 juni in Naarden, nam namens AIDA Parisa Damandan deel met foto’s van haar Bam-project. De Iraanse groef na de aardbeving in Bam (in 2003) duizenden negatieven en nooit opgehaalde afdrukjes op, puzzelstukjes van het leven in een stad die met één klap van de aardbodem verdween. Aliona van der Horst vertoonde fragmenten uit haar filmdocumentaire Voices of Bam.
 
Plein van de solidariteit
De dertigste aflevering van het Dunya-festival, mei 2007, liet zien hoe veelzijdig en mondiaal de Nederlandse kunst de laatste jaren geworden is, mede door het werk van kunstenaars uit verre landen. Er waren meer dan 200 duizend bezoekers die 50 uur lang van tal van programma’s verspreid over acht podia konden genieten. De opening werd verricht door milieuminister Jacqueline Cramer, de Rotterdamse wethouder Orhan Kaya en staatssecretaris Ahmed Aboutaleb. Op het in 2005 opgerichte podium, Plein van de Solidariteit, waarin AIDA participeert, was het thema Cultuur voor een betere wereld! Wij droegen bij met de lezing Interculturaliteit en solidariteit. Dichters, beeldend kunstenaars, filmmakers, muzikanten en anderen gaven mede dank zij onze inspanningen verder vorm aan de programmering van dit podium.

Wolkom yn it Heitelân
Het project 'Wolkom yn it Heitelân' van Buro Leeuwarden, een initiatief van Wouter Otserholt en Elke Uitentuis, stelde vanaf 15 september 2007 in Leeuwarden de vraag aan de orde naar de betekenis van de lokale identiteit in tijden van culturele vermenging. Er waren discussies en gesprekken over dit thema, alsmede lezingen. Een daarvan werd gehouden door de coördinator van AIDA, die het werk van zijn organisatie verduidelijkte. Hij beklemtoonde: ‘Als iemand zegt kunstenaar te zijn dan wordt hij geholpen. Of hij kwalitatief goed en succesvol werk maakt, moet op den duur blijken. Onze kunstenaars bevinden zich in een veranderingsproces, ze moeten leren hun weg te vinden. Zij verdienen een kans om zich als kunstenaar te manifesteren, voordat ze worden beoordeeld.’ Op 17 oktober 2007 werden schilderijen getoond van Rasim Huseinov uit Azerbeidjan, in 1998 gevlucht en na acht jaar wachten door het generaal pardon een verblijfsvergunning gekregen, en Wava Roestamova, die eveneens vele jaren door AIDA werd gesteund. Rasim Huseinov, in Leeuwarden te gast, zei: ‘Het was een moeilijke tijd. Vooral omdat onze integriteit in twijfel werd getrokken. Als men je pijnlijke, persoonlijke geschiedenis, die je aan vreemden moet toevertrouwen, niet gelooft, brengt dat veel spanning met zich mee.’

Show Your Hope
Show your hope is een tentoonstelling die over de wereld reist. Ze deed in 2007 van 5 tot 14 oktober Amsterdam aan, van 3 tot 11 november Rotterdam en van 16 tot 23 november Den Haag. Per stad werden kunstenaars ter plaatse gevraagd aan te haken. In Amsterdam werd dit samen met AIDA georganiseerd. De bedoeling is een bevordering van de internationale solidariteit tussen mensen en kunstenaars. De laatsten leggen daarvoor de basis door ieder afzonderlijk een paneeltje van 25×35 cm te schilderen op het thema ‘hoop’. De schilderijen worden in een vrachtwagen tentoongesteld.
AIDA werkt al enige jaren met Show your hope samen omdat langs deze weg een internationaal en intercultureel netwerk van kunstenaars tot stand komt. Daarnaast krijgt een breed publiek met kunst en kunstopvattingen te maken die in Nederland nog steeds niet gemeengoed zijn, zoals in de catalogus door AIDA werd benadrukt.

Melk en Honing
Met steun van AIDA verzorgde de video-organisatie Bellissima het project Melk en honing, dat 24 videoportretten van buitenlandse kunstenaars in Nederland behelst. Het is de bedoeling dat deze filmpjes als serie op lokale tv-zenders worden vertoond. Er komen ook dvd’s met aanvullende informatie. Geïnspireerd door dit initiatief is AIDA begonnen aan een videoproject van haar kunstenaars. Daarvoor is contact gelegd met de Hogeschool Amsterdam.

Art2Stay
Suzanne Raes, de maakster van de documentaire De huizen van Hristina, die op het IDFA, het documentaire filmfestival in Amsterdam, in première ging, vroeg AIDA bij te dragen aan de website Art2stay, een digitaal platform voor 'illegale' kunstenaars, een plek waar zij hun kunst en verhaal kunnen delen met elkaar én een publiek. De website wil zowel ‘galerie’ zijn als ‘statement’, een mogelijkheid om illegaliteit in een ander licht te bezien. AIDA leverde een portret van de schilder Norow Denzen (Mongolië) die in het asielzoekerscentrum nauwelijks kon schilderen. Ook Zenon Abdalla heeft inmiddels zijn weg naar deze site gevonden.

Publiciteit
AIDA verzorgt in toenemende mate de publiciteit van haar kunstenaars tijdens openingen van exposities en andere culturele bijeenkomsten, zoals die hier al vermeld zijn. Ook op de radio ontbrak AIDA niet, zoals bij de AVRO in het programma Opium op 5 mei met Breyten Breytenbach en Alireza Siddighi. Door de bijna dagelijkse contacten met de media en belangstellenden die in het hele land ‘cultureel diverse’ zaken aan de orde willen stellen, is dit onderdeel van ons werk wel eens te zwaar. Gelukkig melden zich van tijd tot hulpvaardige buitenstaanders. Zo bood de journaliste Truus Groenewegen in 2007 opnieuw aan om voor de website van AIDA gevluchte kunstenaars te interviewen.

LPA Literaire Podia
In 2007 werkte AIDA mee aan de voorbereiding van een internationaal literatuur festival dat in 2008 zal plaatsvinden in het kader van Amsterdam Wereldboekenstad. AIDA verzorgt twee programma’s: Over de grens en Grenzen voor boeken. In het laatste programma zullen Gilbert Marcus uit Zuid-Afrika en Jakob Finci uit Bosnië vertellen hoe de vrijheid van meningsuiting in grondwetten gewaarborgd moet worden. In Over de grens zullen de Iraanse schrijvers Kader Abdolah (Nederland), Sudabeh Mohafez (Duitsland), Shahrnush Parsipur (Amerika) en Esmail K’hoi (Engeland) de vraag beantwoorden hoe de Iraanse cultuur zich verhoudt tot de cultuur van hun nieuwe land.

Interculturele literatuur
In 2007 heeft AIDA een aantal literaire programma’s op podia georganiseerd die deels al gepubliceerde schrijvers zoals Ricardo Cuadros en Cao Xuan Tu betroffen, deels schrijvers die naar publicatie uitzien zoals Juan Heinsohn, Albana Shala en Shakila Azizzada. Het verheugt ons te kunnen constateren dat mede door ons toedoen het literaire werk van vluchtelingen makkelijker onderdak lijkt te vinden bij Nederlandse uitgeverijen. Was het vijftien jaar geleden onmogelijk een bloemlezing van de hedendaagse Iraanse literatuur gepubliceerd te krijgen, in april 2007 kon bij uitgeverij Bulaaq de bundel Stegen van stilte verschijnen, een overzicht van Perzische poëzie van de laatste honderd jaar. Van de vooraanstaande Iraanse schrijver Hushang Golshiri (1938-2000), die in Isfahan werd geboren en die in 1963 om zijn politieke standpunten gevangen werd gezet, verscheen eveneens bij Bulaaq Prins Ehtedjâb en andere Iraanse verhalen.
 
Kunstenaars & Co
Samen met Kunstenaars & Co voerde AIDA ook in 2007 overleg over het coachen van gevluchte kunstenaars. De hele gang van zaken stemt tot grote tevredenheid en zal binnen afzienbare tijd zijn vruchten afwerpen.

On File en Ex Ponto
In 2007 ging AIDA door met On File. Er werd samengewerkt bij Meanderen aan de Maas en AIDA steunde het bij On File verschenen digitale kwartaaltijdschrift Ex Ponto.

AIDA over de grens
Ook in 2007 stond AIDA weer open voor projecten die rechtstreeks voortvloeien uit het werken met gevluchte kunstenaars en in een wisselwerking met ballingen en intellectuelen en kunstenaars uit de regio waar zij vandaan komen, gerealiseerd worden. Vaak ontbrak in dit jaar helaas de tijd. Hierbij toch een aantal voorbeelden.

Vluchtelingenwerk België
Met vluchtelingenwerk Vlaanderen werkten wij mee aan een project van de organisatie Villa Aroma voor een website, Refugeetalent, als ‘uitstalkraam en springplank voor vluchtelingenkunstenaars’.

9th Thessaloniki Documentary Festival Greece
We werkten mee aan een documentair filmfestival in Thessaloniki, maar door gebrek aan geld moest de organisatie haar plannen laten varen.

Voices of Bam
Met Parisa Damadan, die aanwezig was op het fotofestival van Naarden in verband met haar Bam Photographic Rescue Project en de film van Aliona van der Horst en Maasja Ooms (zie boven), werd verder overlegd over de voortgang van haar archiveringswerkzaamheden.

Huis van Marseille – David Goldblatt – 10 maart-27 mei 2007
Van 10 maart tot 27 mei 2007 werkte AIDA mee aan een programmering rond de tentoonstelling Intersections van de Zuid-Afrikaanse fotograaf David Goldblatt door de Boekman Stichting en het Huis van Marseille.

Fundraising Event Kriterion Sarajevo
AIDA adviseerde in 2007 YUA, een organisatie die met steun van de stichting Kriterion en de Academic Training Association een culturele uitwisseling met Sarajevo in Bosnië tot stand wilde brengen.

Projecten
De projecten die AIDA in 2007 zelf ter hand nam, en die over het algemeen en in alle bescheidenheid gesproken, successen waren, werden evenals onze andere activiteiten gekenmerkt door de relatieve rust die ook dit jaar weer werd bevorderd door niet al te veel beslommeringen van administratieve aard aan het financiële front. Ook iets meer mankracht hielp daarbij. Wij geven hieronder een beknopte inventarisatie van het praktische effect.

Zwarte Avonden
De zogenoemde Zwarte Avonden waaraan AIDA ook in 2007 weer meewerkte, samen met het Theater Instituut Nederland en de organisatie Vrede voor Utrecht, en die in eerste aanleg imitaties waren van de illegale huiskamervoorstellingen in de Tweede Wereldoorlog, werden in een geactualiseerde opzet avonden voor vervolgde kunstenaars die in Nederland hun toevlucht hebben gezocht. Deze vorm van theater, kleinschalig en op de inhoud van ons werk toegespitst, is een kolfje naar de hand van onze organisatie omdat wij daardoor heel verschillende kunstenaars van alle disciplines aan een klein maar zeer geïnteresseerd publiek in een intieme sfeer kunnen presenteren. De voorstellingen vonden, na in Amsterdam te zijn begonnen, in Utrecht en Vlaardingen plaats.

Akantes
In 2007 werd een reeks tentoonstellingen in het Amsterdamse cultureel centrum Akantes, die in 2006 was begonnen met AIDA gaat solo in Akantes, voortgezet met werk van Senad Alic (1960, Sarajevo, ex-Joegoslavië), Maria Uzoni (1951, Boekarest, Roemenië), en Nena Fiser (1954, Sarajevo, ex-Joegoslavië) met haar gast uit Vesna Cipcic Alac (1954, Belgrado, ex-Joegoslavië).
   
Meanderen aan de Maas
Het omvangrijke project Meanderen aan de Maas, waarvoor de voorbereidingen in 2006 waren begonnen, mocht op 15 februari 2007 zijn feestelijke opening beleven. Thema was ‘het veranderende landschap’. Het zou, verbeeld in tal van vormen, als bijzondere tentoonstelling door het land reizen. Er was werk te zien en te horen van de volgende beeldende kunstenaars, dichters en journalisten: Aras Kareem, Adil Elsanoussi, Gregory Kohelet, Nena Fiser, Jorge Kata Nuñez, Dragan Despotovic, Ramaz Gojati, Qiangli Liang, Aboubakr Ayoubi, Sejfo Biro, Rodhan al Galidi, Amir Afrassiabi, Albana Shala, Ricardo Cuadros, Cao Xuan Tu, Olivier Nyirubugara, Nandalal Gautam, Yildiz Akturan en Natavan Huseynova. Het publiek kon er getuige van zijn in de Kunstkerk (Amsterdam), Boekhandel Donner (Rotterdam), het Institute of Social Studies (Den Haag), de Openbare Bibliotheek De Witte Dame (Eindhoven) en Galerie Pictura (Dordrecht). Het belang van deze manifestatie werd door toespraken van Joël Cahen (directeur van het Joods Historisch Museum), Aram Adriaanse (directeur van toneelgroep De Nieuw Amsterdam, Eduard Nazarski (directeur van Amnesty International), Esther Jansma (dichteres) en Hildegard de Graaf (bestuurslid AIDA) benadrukt. Op literaire avonden, gekoppeld aan de expositie, kwamen aan de orde: de culturele identiteit van de balling-kunstenaar en de verplichtingen ten opzichte van zijn verleden; de rol van de kunstenaar in de eigen cultuur en de huidige cultuur; de verwantschap van de kunstenaar met zijn afkomst, zoals religie en etniciteit; kunst als getuigenis, pamflettisme of propaganda; de kwaliteit, oorspronkelijkheid en authenticiteit van kunstenaars met een dubbele afkomst; het hiaat tussen de theorie over en de toepassing van culturele diversiteit en een kennismaking met de specifieke canon van verschillende culturen.
Domenica Ghidei (juriste), Jana Beranova (dichteres), Trees Steeghs (Huis voor Gedichten), Mina Saadadi (Shahrzad News), en Sarien Zijlsta (School der Poëzie) presenteerden de literaire programma’s en interviewden de kunstenaars. Daarnaast droegen dichters en musici in tien talen werk voor, in het Engels, het Nederlands, het Albanees, het Spaans, het Frans, het Duits, het Servo-Kroatisch, het Vietnamees en het Farsi. De manifestatie werd financieel gesteund door het Prins Bernhard Cultuurfonds, het VSBfonds, het Fonds voor de Letteren, het Amsterdams Fonds voor de Kunst, de Dienst Kunst en Cultuur Rotterdam, Fonds 1818, Kunstenaars & Co en Stichting Rainbow. De bezoekersaantallen stemden tevreden. Bij de opening in Amsterdam waren tweehonderd belangstellenden. Bij de openingen elders waren de aantallen minder, maar daar stond tegenover dat zowel de tentoonstelling als de literaire avonden drukker werden bezocht. Winst bleek de ‘openbare ruimte’ te bieden. Wij constateerden dat bezoekers die daar min of meer toevallig van het geëxposeerde werk kennis namen, er erg van onder de indruk waren.

Exposities bij FNV Kiem – Amsterdam
Jaarlijks exposeert AIDA werk van haar kunstenaars bij FNV-Kiem, in het vakbondskantoor te Amsterdam. Van 10 maart tot 1 juli 2007 konden daar terecht: Jihad Abousleiman (Libanon, schilderijen en pastels), Nail Celovic (Servië/Montenegro, schilderijen), en Persheng Warzandegan (Iran, beelden en schilderijen).

Mensenrechten
Een belangrijke taak blijft het volgen van de ontwikkelingen op het gebied van de mensenrechten. Wij rapporteerden er ook in 2007 weer regelmatig over op onze website, zoals onder meer over sluitingen van Iraanse websites met blogs en cartoonkwesties in Bangladesh.
   
Website
Onze website bleek ook in 2007 weer een voorname informatiebron, die door gemiddeld 20.000 bezoekers per maand om uiteenlopende redenen wordt geraadpleegd. Onder meer als archief of documentatiecentrum. Maar niet alleen voor de gebruikers bleek de AIDA-website van groeiend belang, dat gold ook voor de kunstenaars die wij bijstaan. De artistieke ‘portretten’ die wij van hen voor de website maken, dienen voor hen als ‘galerie’ – zo kunnen ze hun werk zonder tussenkomst van welke instantie dan ook aan het publiek laten zien – maar dit leert hen tegelijkertijd hun werk goed te ordenen en te presenteren. Op dit moment wordt gewerkt aan een aanzienlijke kwaliteitsverbetering van de website. Nieuw in het verslagjaar was de bouw van een website speciaal ten behoeve van het educatieve programma Show Your Hope, die in 2008 online ging.

Educatie
Om jongeren – en anderen buiten bestaande ‘cultuurkringen’ – te bereiken is AIDA gaandeweg steeds meer werk gaan maken van ‘educatie’. In 2007 werd het beleid op dit punt geformuleerd, en wat meer zegt: onmiddellijk in praktijk gebracht. Naast het in 2006 gerealiseerde lespakket met gevluchte musici, Wat mijn hart zingt, werden nieuwe projecten gelanceerd zoals Meanderen in Vlaardingen, Nieuw in Nederland en Show Your Hope. Ook hierbij werd weer ruim ‘gebruik’ gemaakt van het werk en de inbreng van vluchteling-kunstenaars. Zij zelf, het soort kunst dat ze maken en hun achtergrond (met de daarbij behorende verhalen) zijn het onderwerp, maar niet als ‘lijdend voorwerp’, integendeel, zij zijn zelf betrokken bij de vormgeving van de projecten. En doen de presentatie, die hen – op scholen – in contact brengt met een jeugd van wie velen net als zij een allochtone achtergrond hebben. Daar schuilt ook voor ons –¬ en kennelijk voor de scholen die ons in de armen sluiten – het belang van deze ‘nieuwe’ vorm van culturele educatie in Nederland. Een voorbeeld uit de praktijk: Show your Hope begint op school met een speciale tentoonstelling van de door ons gevraagde vluchteling-kunstenaars, die ook onderricht geven en inzicht bieden in hun achtergrond en hún kunst, en eindigt met een expositie van schilderijen die de leerlingen zelf gemaakt hebben op het thema ‘waar hoop jij op?’, een vraag die tijdens de lessen op tal van manieren wordt benaderd en beantwoord. Thuis kunnen de leerlingen hierop doorgaan via de website www.aidanederland.nl/showyourhope.

Financiën
De over vier jaar verdeelde, jaarlijkse subsidie van de rijksoverheid bleek ook in 2007 weer een zegen voor AIDA. De organisatie ontleende er de rust en zekerheid aan die nodig zijn om te kunnen werken – wat niet zonder effect is op de samenwerking met anderen – en had daardoor tijd om voor haar projecten speciale subsidies te verwerven. Zonder dát geld zou veel van wat we in 2007 hebben verricht ongedaan zijn gebleven. Maar iedereen die ook maar enigszins thuis is in de wereld van de fundraising weet dat het aanboren van financiële bronnen, zeker voor een zeer kleine organisatie als AIDA, geen sinecure is. Teleurstellend was voor ons de houding van de geïnstitutionaliseerde kunstfondsen. Vooral bij de voorbereiding van een omvangrijke onderneming als Meanderen aan de Maas blokkeerde het ons om te zien hoe stroef en bureaucratisch er werd gereageerd. Niettemin sluiten wij dit jaarverslag even optimistisch af als we zijn begonnen. Het negatief exploitatiesaldo, dat een gevolg was van het bestuursbesluit om onze educatief medewerkster uitgebreider in te zetten dan de subsidie toestond, werd uit eigen middelen bestreden.

Willem Kuipers (voorzitter bestuur)
Herman Divendal (directeur AIDA)

namens AIDA Nederland

Amsterdam, 21 april 2008