AIDA Nederland

Inleiding
2006 was een jaar zoals AIDA zich elk jaar zou toewensen: volledig voor de inhoud gaan. Binnen de Cultuurnotaperiode 2005-2008 was dit het enige jaar waarin geen nieuwe beleidsplan opgesteld hoefde te worden. Wij konden ons volledig inzetten voor steun aan de naar Nederland gevluchte kunstenaars van alle disciplines, het in contact brengen van deze kunstenaars met Nederlandse culturele instellingen en het ontwikkelen van eigen projecten om de positieve aanwezigheid van buitenlandse kunstenaars in ons land tot uiting te brengen. In dit ‘Jaarverslag AIDA over 2006’ zal ik aan de hand van rapportage met name volume, breedte en diepte van onze activiteiten op de verschillende deelterreinen toegelicht worden. In genummerde bijlagen kunt u een uitvoerige toelichting van de belangrijkste activiteiten terugvinden. Naast de kerntaken, die AIDA inmiddels meer dan vijfentwintig jaar met verve uitvoert, bood de gedeeltelijke subsidietoekenning voor de periode 2006-2008 mogelijkheden om te beginnen met de uitvoering van onze educatieplannen.

Beleid en rapportage AIDA
Met instemming ontving AIDA eind 2005 (8 november) de brief van het Ministerie van OCenW, waarin geschreven werd: ‘Ik heb met instemming de verrichtingen van uw instelling gevolgd. Ik heb waardering voor de wijze waarop u uw beleidsplan in de afgelopen periode hebt uitgevoerd. Verder stel ik het op prijs dat u constructief hebt meegedacht over onze miscommunicatie in het verleden’.
Zand over het verleden. Door de definitieve beschikking voor de periode 2006-2008 konden wij gelijk aan de slag met de uitvoering van het door ons voor deze periode genoemde beleidsplan. Door de gedeeltelijke toekenning voor de financiering van de educatieplannen besloten bestuur en coördinator om op dit terrein zorgvuldig te werk te gaan. Dit zullen wij later in dit verslag, en in het bestuursverslag toelichten.

De brugfunctie voor de individuele kunstenaar
De belangrijkste activiteiten van AIDA bestonden uit: ondersteuning van gevluchte en ontheemde kunstenaars in Nederlands, bemiddeling voor deze kunstenaars naar collega’s en organisaties of instellingen die voor hun kunstbeoefening in Nederland relevant zijn, en stimuleren dat reguliere Nederlandse culturele instellingen de culturele diversiteit binnen hun programmering vergroten. De vragen die AIDA bereiken, waren enorm verschillend, zoals:
* Locale vluchtelingwerkgroepen namen contact op met AIDA voor kunstenaars die in asielzoekerscentra verblijven.
* Individuen in de Nederlandse samenleving belden AIDA omdat bij hen in de buurt een kunstenaar woont die recht heeft op hulp van AIDA. Zoals bijvoorbeeld de kunstenaar, die twee animatiefilms heeft gemaakt en een cd met zijn teken- en schildermateriaal, maar niet wist welke volgende stap te zetten.
* Het FemArtMuseum vroeg om adressen van kunstenaressen van AIDA voor haar nieuwe galerie. (*bijlage 1*)
* Een vrouw nam contact op met AIDA omdat zij op een kamer zocht voor Tsjetsjeense vrouw die op het Rietveld studeert en na 5 jaar nog steeds geen status heeft.
* Een Nederlandse schrijver bedankte AIDA voor het meedenken over de toekomstmogelijkheden van een bevriend Iraans kunstenaarsechtpaar.
* Een Nederlandse vroeg AIDA om hulp voor een project van door een gevluchte Syrische kleermaker ontworpen en geproduceerde jassen, die uit verhuisdekens werden gemaakt (*bijlage 2*)
  * Een Afghaanse vrouw uit Afghanistan, die sinds 1990 woont in New York, was op zoek naar haar Afghaanse vriendin, over wie zij had gezien op onze website dat deze in een programma van AIDA had meegedaan.
* Een leesgroep die maandelijks bijeenkomt wilde graag informatie over de dichteres Mimoza Ahmeti, van wie enkele gedichten op onze site staan.
* Een toneelcriticus uit Zagreb nam contact op met AIDA, omdat zij via de site van het Internationaal Theater Festival Sarajevo had begrepen, dat daar de opvoering had plaats gevonden van het toneelstuk “Generaal D” door het Nederlandse gezelschap Compagnie Dakar. AIDA heeft haar de toneeltekst in het Servo-Kroatisch toegestuurd.
* Een afdeling van Amnesty International wilde voor een tentoonstelling contact met de dichters uit de door AIDA in De Hortus georganiseerde expositie “Sprekende Planten”.
* Het tijdschrift “Eutopia” over ‘Kunst in de Islamitische wereld’ benaderde AIDA, omdat zij in contact wilden komen met kunstenaars die het islamitische geloof in hun werk behandelen.
* Een Iraanse studentenvereniging wilde graag informatie en hulp bij het organiseren van een dag van kunst en cultuur uit Iran.
* De organisatoren van een Festival in een Amsterdamse buurt kwamen langs om te praten over de mogelijkheden van een buurtproject dat zij voor jongeren uit de buurt samen met enkele van onze kunstenaars wilden uitvoeren.
* Voor het door Felix Meritis samen met SICA te organiseren café Foreign Affairs, gewijd aan Afghanistan en de VN vredesmissie,  zocht de programmamaker contact met iemand uit Afghanistan die informatie over die cultuur heeft.
* Een organisatiebureau wilde in mei een internationale conferentie organiseren met veel Arabische diaspora uit Europa. AIDA werd gevraagd om  personen uit de Arabische wereld te benaderen om mee te doen over Mensenrechten en Vrijheid van Meningsuiting.
* AIDA kreeg een uitnodiging van een tijdschrift over het Midden-Oosten, Noord-Afrika en het Islamitisch Midden-Oosten om deel te nemen aan een expertmeeting over de situatie in Irak.
* Een ondersteuningsgroep voor vluchtelingen vroeg om contact met kunstenaars die mogelijk in hun stad zouden wonen omdat de groep voor ‘de antidiscriminatie dag’ schilderkunst en poëzie aan elkaar willen koppelen en op elkaar te laten reageren.
* De organisatie Cultuurnetwerk hield een interview met AIDA over mogelijke projecten rondom en vanuit gemeenschapskunst.
* Een programmamaker wilde in contact komen met zelforganisaties van vluchtelingen en vluchtelingkunstenaarscollectieven.
* Een Regionale Omroep zocht contact met kunstenaars uit de regio om mee te doen aan  een multicultureel televisieprogramma.
* Op 4 februari 2006 overleed de ex-Joegoslavische accordeonist Nenad Banda. Het eerste gesprek met hem had AIDA in juni 1996. In deze tien jaar werd Nenad Banda de huisaccordeonist van AIDA. Nenad was een bekende onder de ballingen uit ex-Joegoslavië. Enkele vrienden onder hen benaderde ons met de vraag of er een bijeenkomst georganiseerd kon worden om hem te gedenken en of wij daarbij wilden helpen. Na de crematie van Nenad heeft AIDA samen met de Nederlandse familie van zijn vrouw en enkele ex-Joegoslavische vrienden een herdenking in De Balie (Amsterdam) georganiseerd voor vrienden en bekenden. Bij deze bijeenkomst kwamen de verschillende delen van zijn leven bij elkaar: de Nederlandse familie van zijn partner, zijn ooms die elders in Europa woonden, de ex-Joegoslaven in Nederland, en tientallen Nederlandse vrienden en vriendinnen die hij had betoverd met zijn muziek.

De brugfunctie voor de Nederlandse instellingen
Naar het leek vonden organisaties en instellingen AIDA gemakkelijker dan andere jaren voor hun vragen om samen te werken. AIDA vindt deze samenwerking met instellingen voor het verbreden van het culturele gedachtegoed over diversiteit van groot belang: De vluchtelingkunstenaars kunnen op een natuurlijke manier hun plek vinden binnen de reguliere instellingen, terwijl gelijktijdig de instellingen kunnen leunen op de expertise van AIDA. Wij noemen een aantal significante samenwerkingsprojecten, die in 2006 hebben plaatsgevonden.

a.    2 februari Maison Descartes
AIDA organiseerde samen met Maison Descartes en Amsterdam Vluchtstad een avond met voordrachten, lezingen, discussie en film, in het Frans en in het Nederlands. Aan het woord kwamen de Algerijnse gastschrijver voor een jaar, El-Mahdi Acherchour, Willem van Toorn en Sofiane Hadjadji, uitgever van Editions Barzakh in Algiers. Onderwerp: Schrijven en uitgeven in Algerije.

b.    Show Your Hope in Amsterdam
Martin Voorbij uit Eindhoven, organisator van de Mondiale Mobiele Expositie “Show your Hope”, heeft tot nu toe drie edities georganiseerd: Hope in the World, De Wereld in Nederland, en Nederland Thuis. AIDA heeft ruim twaalf jaar contact met Martin. De organisator van Show Your Hope kwam naar Amsterdam voor werkbesprekingen met AIDA ter voorbereiding van zijn plannen voor zijn eerste intercontinentale reis, India en China. Het materiaal hiervoor zal moeten komen van kunstenaars uit de grote steden (Amsterdam, Rotterdam en Den Haag). AIDA zal vooral samenwerken voor de Amsterdamse onderdelen. Die zullen vanaf september 2007 bestaan uit de ‘Grand Opening’ en de ‘Amsterdam Tour’ met het werk van de Amsterdamse kunstenaars. Daarnaast hebben wij met Show your Hope afgesproken dat wij eind 2007 of begin 2008 lespakketten zullen ontwerpen op basis van het materiaal uit de editie ‘De Wereld in Nederland’. Deze bestaat uit tachtig schilderwerken van in Nederland wonende kunstenaars met zestig verschillende nationaliteiten.

c.    26000 gezichten
De coördinator van AIDA is sinds de oprichting lid van het aanbevelingscomité voor de organisatie 26000 Gezichten. AIDA heeft het project van het begin af aan waar mogelijk ondersteund. AIDA droeg waar mogelijk vooral vanuit haar kunstexpertise bij aan de actie. In 2006 waren dat de Boekpresentatie (19 maart 2006) en de Manifestatie op Het Plein in Den Haag (4 november 2006).
AIDA is van het begin af aan ervan overtuigd geweest, dat deze actie een gerechtvaardigde is. Inmiddels heeft de breed gedragen actie geresulteerd in het gewenst resultaat. Ook AIDA kon een aantal hen bekende kunstenaars van harte feliciteren, omdat zij door dit afgedwongen Generaal Pardon nu eindelijk in alle vrijheid zullen kunnen wonen en werken in Nederland.

d.    Plein van de Solidariteit
Op 28 mei 2006 vond tijdens het Dunya Festival de tweede editie van het Plein van de Solidariteit plaats. AIDA ontwierp samen met organisator Juan Heinsohn wederom het concept voor het Plein, en was gedurende de dag backstage gastheer voor de verschillende deelnemers.

e.    It’s my Right
De Stichting Dragan Producties zocht voor haar danstheaterproductie “It’s My Right” contact met vrouwen van verschillende afkomst. Tijdens de voorstelling werd via geluid en beeld een portret gemaakt van het dagelijkse leven van deze vrouwen. Dit materiaal in beeld en geluid diende als ‘decor’  voor een interactie met de dansinterpretatie op basis hiervan. Dit project kent inmiddels een vervolg. Uit het contact met Dragan Producties en de Iraakse Welzijnswerkster Jwana Kareem is een succesvol project van start gegaan van Dragan Producties samen met een groep Koerdische vrouwen.

f.    Artists4Freedom
Augustus 2007 zocht de nieuw opgerichte stichting Artists4Freedom contact met AIDA in verband met hun eerste project “Democratie is een Kunst”. De vraag aan AIDA was om hun stichting bij de kunstenaars onder de aandacht te brengen en om via AIDA in contact te komen met kunstenaars in asielzoekerscentra zodat zij hun van materialen kunnen voorzien. AIDA hielp de organisatie om de actie in een realistisch perspectief te plaatsen.

g.    Schipholbrand
In samenwerking met Solidariteitsfond XminY, Stichting All Media, het Sandberg Instituut, Imagine IC en AIDA werd september 2006 een posterwedstrijd gehouden om een beeld te creëren voor de herdenking aan de Schipholbrand op 26 oktober 2006. Designers en grafici werden uitgedaagd om een nieuw tijdperk van de politieke poster in te luiden. AIDA nam deel aan de jury. Het aantal inzendingen was verrassend hoog en merendeels van een hoog niveau.

h.    Woord en daad
AIDA werd verschillende keren gevraagd om een tentoonstelling te openen. Op 14 januari 2007 was dat voor de opening “Stills” van Gregory Kohelet in Den Haag; op 19 januari was dat voor de expositie “Getekend met een scherpe pen” van Farhad Foroutanian (Iran) en Henk De Bont (NL) in Rotterdam; op 28 januari bij de expositie van Dragan Despotovic in Haarlem; op 30 april in Enkhuizen voor de expositie “Vingers van Kawoosh” van Sattar Kawoosh (Irak); op 22 september in Eindhoven voor de tentoonstelling “Show your Hope” van tachtig kunstenaars uit Eindhoven; en op 3 december 2006 voor de tentoonstelling van Abubakr Ayubi (Afghanistan) in Amsterdam.

Sommige kunstenaars vallen minder op dan andere. Juist het verhaal van deze kunstenaars kan verrassend zijn en bijdragen aan het volledig maken van het spectrum aan gevluchte kunstenaars in Nederland. Voor deze kunstenaars vond AIDA de journaliste Truus Groenewegen bereid om ze te interviewen, zodat deze op de website van AIDA geplaatst konden worden. In 2006 hield zij interviews met sculpturist Ramaz Gojati (Georgië), filmmaakster Rada Sesic (Kroatië), musicus en organisator van de Stichting ‘Parnian’ Ali Soltanenejad (Iran), en schrijver Nasser Fakhteh (Iran).

AIDA nam in 2006 deel aan verschillende paneldiscussies en symposia. Zo nam  bestuurslid Hildegard de Graaf deel aan een door de European Cultural Foundation georganiseerd congres. Journalist Goran Baba Ali nam deel aan het door het Wetenschappelijk Bureau van Groen Links georganiseerde Midden-Oostenfestival (mei 2006). Coördinator Herman Divendal nam deel aan het Symposium Nieuw Cultureel Burgerschap, georganiseerd door Stichting ‘Interart’ (maart 2007).

AIDA verzorgde de achterpagina ‘Podium’ van het tijdschrift ‘Phaxx’ (Stichting Pharos). In 2006 werden dit portretten over: Sejfo Biro (sculpturist), Nenad Banda (musicus), Farhad Foroutanian (cartoonist) en Ali Kouchiry (theaterregisseur).

j.     L.P.A. Literaire Podia
Sinds jaar en dag neemt AIDA deel aan het samenwerkingsverband ‘Literaire Podia Amsterdam’ (L.P.A.). Toen op 13 september  2006 Amsterdam werd uitgeroepen tot Wereldboekenstad 2008, begon de Organisatie L.P.A. aan de planning van een Festival “Het Vrije Woord”. Binnen dit Festival heeft AIDA twee programma’s voorgesteld. Beide programma’s zullen in mei 2008 plaatsvinden in De Balie in Amsterdam. In het eerste programma “Grenzen voor boeken” zullen Albi Sachs (Zuid-Afrika) en Jakob Finci (Bosnië) uiteenzetten op welke manier de vrijheid van meningsuiting in grondwetten gewaarborgd moeten worden. De schrijvers Marlene van Nieuwkerk (Zuid-Afrika, Dragan Klaic en David Albahari (beiden uit Bosnië) zullen ingaan op de mogelijkheden en beperkingen die politieke spelregels en het politieke klimaat bieden. In het tweede programma “Exil-Auteurs” zullen Iraanse schrijvers uit Nederland, Duitsland, Frankrijk, USA en Engeland ingaan op de vraag op welke manier de Iraanse cultuur zich verhoudt tot de cultuur van het nieuwe paspoort.

k.    Interculturele literatuur
Herman Divendal is voor het Fonds van de Letteren in november 2006 afgetreden als beleidsadviseur intercultureel voor het Fonds van de Letteren. De binnen het Fonds samengestelde Werkgroep Intercultureel, waaraan ook het Nederlands Literair Productie- en Vertalingen Fonds deelneemt, presenteerde nieuwe niet-westerse schrijvers, die weliswaar in Nederland wonen, maar nog niet in het Nederlands schrijven en nog geen boek in het Nederlands gepubliceerd hebben. Daarnaast zijn, mede door de voortvarende steun vanuit de interculturele werkgroep prachtige publicaties mogelijk gemaakt, zoals de novelle “Vrouwen zonder mannen” door Sharnush Parsipur”, het nieuwe boek “Tedere zielen” door Ibrahim Selman, en “De Perzische paradox door Shervin Nekuee”. Gezien de advertentie van het Fonds voor de Letteren worden hoge verwachtingen gesteld aan de adviseur culturele diversiteit. Dit beeld lijkt mij overtrokken, tenzij bestuur en directie werkelijk gebruik zullen gaan maken van de expertise van de door henzelf aangestelde beleidsadviseur intercultureel. In de afgelopen vier jaar is dit niet of nauwelijks gebeujrd. Dit in tegenstelling tot mijn adviseursrol voor de medewerker intercultureel die soms met zijn rug tegen de muur van de eigen organisatie zijn werk moest doen.

l    Gate Foundation
September 2007 kon de Gate Foundation meedelen, dat de overdacht van de collectie van de Gate Foundation aan het Van Abbe Museum in Eindhoven had plaatsgevonden. Daarmee was de missie geslaagd: het unieke kunstenaarsarchief en de kunstbibliotheek blijven behouden en toegankelijk voor een breed publiek. Met de in februari 2007 opgestelde brief met instructies en adviezen van de Gate Foundation aan het Van Abbe Museum kwam een eind aan de taak voor het bestuur van de Gate Foundation. Nu kan Gate Foundation opgeheven worden.

k.    Samenwerking met ‘Kunstenaars&Co’
De Raad voor Cultuur benadrukte in haar advies (juni 2005) dat “vooral door samenwerking met Netwerk CS en Kunstenaars & Co meerwaarde bereikt zou kunnen worden voor begeleiding en professionalisering. Daardoor zou ook meer kansen geboden kunnen worden voor vluchtelingenkunstenaars om buiten de groep van enkel lotgenoten te treden”. AIDA deelt deze mening. Maar Kunstenaars & Co blijkt na anderhalf jaar initiatieven nemen van onze zijde, zoals met betrekking tot het ‘Handboek Beeldende Kunstenaars’, maar ook met concepten voor loopbaanbegeleiding van gevluchte en buitenlandse kunstenaars een schier onmogelijk te nemen vesting. Gesteld moet worden, de medewerkers intercultureel op het bureau geen blaam treft. De ontoegankelijkheid lijkt vooral aan het bureau zelf te liggen. Binnen Kunstenaars&Co lijkt een onbedwingbaar mechanisme te bestaan om het vreemde en onbekende op welke manier dan ook buiten de deur te houden. Formulieren, procedures, organisatieopbouw, alles lijkt contraproductief voor een buitenlandse kunstenaars om zich daar thuis, welkom en begrepen te voelen. Daarnaast is het een raadsel in welke la van welke afdeling ons voorstel “Handboek Beeldende Kunstenaar” zal blijken te liggen. De verantwoordelijke medewerkers van Kunstenaars & CO zagen geen vorm voor de door ons aangeboden samenwerking met AIDA voor het BIKproject (beroepskunstenaars in de klas). Buitenlandse kunstenaars zouden zich gratis en voor niets kunnen aanmelden voor de BIK opleiding. Maar gebeurt dit ook? Voorzichtig zoeken AIDA en de medewerkers intercultureel naar mogelijkheden om dilemma’s en drempels te slechten. Zoals het samen voeren van coachingsgesprekken binnen het project “Van talent en beroep”  van Kunstenaars & Co. (*bijlage 18*)

AIDA grensoverschrijdend
AIDA staat open voor projecten die rechtstreeks voortvloeien uit het werken met gevluchte kunstenaars en in een wisselwerking met ballingen en intellectuelen en kunstenaars uit de regio waar zij vandaan komen gerealiseerd worden.
In 2006 zijn dit opnieuw belangrijke projecten geweest.

a.    Foam
Het contact met de in Iran wonende fotografe en kunsthistorica Parisa Damandan resulteerde in 2004 in het boek ‘Portrait Photographs from Isfahan – Faces in transition 1920-1950’, een uitgave van ‘Saqi Books te Londen en het Prins Claus Fonds. Januari 2006 vond een gesprek plaats met Fotomuseum Foam, het Prins Claus Fonds en Parisa Damandan voor het produceren van een expositie “Portrait Photographs from Isfahan” van Parisa Damandan. Deze tentoonstelling werd gerealiseerd en september 2006 in het FOAM tentoongesteld. Tussen januari en september verleende AIDA aan Parisa hamd- en spandiensten, want voor haar gedragen het Prins Claus Fonds en het Foam zich bij vlagen zoals voor treinreizigers de Nederlandse Spoorwegen doen. Soms precies op tijd, dan ineens en onaangekondigd onbegrijpelijke vertragingen, tussentijds overstappen, of ineens rennen van het ene naar het andere perron. Maar de tentoonstelling kwam er en maakte grote indruk. Parisa Damandan had een voor de opening een mooie speech gemaakt. Tijdens haar bezoek in september werd zij geïnterviewd voor het Filosofie Magazine (nr. 9/2006)

b.    Voices of Bam
In 2005 hebben Aliona van der Horst en Maasja Ooms de filmdocumentaire ‘Voices of Bam’ gemaakt. De film ging tijdens het Rotterdam Film Festival (januari 2006) in première. Op de site van AIDA worden zowel de film als het “Bam Photographic Rescue Project”, waar de film een gevolg van is, gedocumenteerd. Van de opgegraven foto’s werd een eerste selectie gemaakt voor een speciale tentoonstelling. Deze werd in verschillende Nederlandse steden geëxposeerd. De tentoonstelling werd in tweevoud geproduceerd, zodat Parisa Damandan één exemplaar mee kon nemen naar Iran voor exposities aldaar.

c.    Missing
Beeldend kunstenaar Andrej Derkovic uit Sarajevo heeft een prachtig boek geproduceerd over de vermisten na de tragedie van Srebrenica. Chris Keulemans schreef voor dit boek het voorwoord. Het boek werd in Nederland ten doop gehouden in De Balie te Amsterdam. AIDA heeft een exemplaar van “Missing” aangeschaft, dat eerst via de eigen organisatie zal rouleren, maar uiteindelijk geschonken zal worden aan het Joods Historisch Museum.

d.    Sounds from Beyond the Bubble
Victor Gama (Sintra, Portugal) werd door Sonic Arts Network gevraagd om curator te worden van een project binnen de serie “Call for work” van ‘Netwerk’. AIDA werkt sinds 1998 met deze musicus en organisator van ‘Pangeia’ samen. In dat jaar produceerde AIDA de film “In Holland staat een huis, ja,ja…”. Deze film bestaat uit bijdragen van vijf filmmakers. Voor de bijdrage van de in Nederland wonende beeldend kunstenaar en filmmaker Miguel Petskovski uit Angola componeerde Victor Gama de muziek. Voor “Call for Work” ontwierp Gama het concept “Periférico – Sounds from Beyond the Bubble”. AIDA hielp hem bij zijn zoektocht naar musici en componisten die werk maken vanuit hun culturele achtergrond met de invloed van het westen.

e.    ZULK ( Association of Creative People in Culture )
AIDA kreeg een verzoek van ZULK ( Association of Creative People in Culture ) van Maribor, Slovenië om met hun samen te werken aan een project voor Bosnische vluchtelingen. AIDA stuurde verschillende richtlijnen om een project op te zetten en diverse adressen van nuttige contactpersonen en organisaties.

f    Morisena
Iuliana Varodi uit Romenië kwam langs bij AIDA om advies te krijgen voor haar project “Morisena”, een centrum voor kunst, culturele uitwisseling en duurzame ontwikkeling in Transsylvanië. Zij vroeg aan AIDA met name ondersteuning in het vinden van de juiste netwerken voor financiering en organisatorische ondersteuning vanuit Nederland.

Projecten van AIDA
In 2006 kon AIDA een paar belangrijke projecten uitvoeren en ontwikkelen.

a    Zwarte Avonden
In 2005 werkte AIDA mee aan vier Zwarte Avonden, georganiseerd door het Theater Instituut Nederland. Deze avonden waren imitaties van illegale huiskamervoorstellingen zoals die tijdens de Tweede Wereldoorlog plaatsvonden: luisteren naar muziek, theater en de gedichten van kunstenaars die vanwege de bezetting hun baan waren kwijtgeraakt. De Zwarte Avonden anno 2005 werden aangevuld met bijdragen van kunstenaars via AIDA. In 2006 werd AIDA door de organisatie ‘Vrede van Utrecht’ en de Utrechtse Schouwburg. Zij organiseerden in september 2006 de manifestatie “Kunst in Oorlog”. AIDA heeft binnen dit festival vier avonden “Zwarte Avonden” georganiseerd met kunstenaars uit de regio Utrecht. Deze avonden bestonden uit voordrachten, proza en poëzie, muziek, film en theater van en over kunstenaars in ballingschap zoals Rada Sesic, Nasim Khaksar, Kamil en Gulendem Abbas, Shakila Azizzada, Branko Mircovic, Marjoleine Boonstra, toneelgroep ‘Stut’ en toneelgezelschap ‘Het Barre Land’. Voor het publiek waren de avonden een nieuwe en onvergetelijke ervaring. Zowel de inhoud als de intimiteit van het programma spraken aan.  Via deze vorm van huiskamervoorstellingen met een van te voren bedachte verhaallijn kunnen uiteenlopende disciplines en veel verschillende kunstenaars voor het voetlicht komen, die in combinatie met elkaar heel wat thema’s aan zouden kunnen. AIDA wil ernaar streven om in de toekomsten een reeks verschillende avonden te concipiëren vanuit uiteenlopende thema’s.

b    Akantes
Juni 2006 werd AIDA gevraagd om een jaar lang tentoonstellingen in het gebouw van Akantes te organiseren. AIDA koos om zes beeldend kunstenaar de kans te geven om mee te doen onder de titel “AIDA gaat solo in Akantes”. Voor de zomeronderbreking van 2006 bereidde AIDA de logistiek voor het hele jaar voor. Kunstenaars werden benaderd die zowel kennis als kunde in huis hadden om een grote expositie met eigen werk samen te stellen en in te richten. AIDA zorgde voor openingsredenaars en de flyers. Bij de keuze van mensen voor toespraken benaderde AIDA vertegenwoordigers vanuit verschillende disciplines. Dit leverde verrassende beschouwingen over de kunst van buitenlandse kunstenaars op. De eerste tentoonstelling van Aras Kareem (Irak) werd geopend door beeldend kunstenaar Sam Drukker. 9 november 2006 opende dramaturg en toneelschrijver Jos Bours de tentoonstelling van Adil Elsanoussi (Sudan). De daarop volgende tentoonstelling van Gregory Kohelet (Oezbekistan) werd geopend door dichter en docent poëzie Jos van Hest.

c    Meanderen aan de Maas
Augustus 2006 gaf AIDA het groene licht voor de uitvoerende voorbereidingen van het programma ‘Meanderen aan de Maas’.
De besluitvorming rond de aanvragen voor de benodigde subsidie hadden het tijdstip voor de start van de uitvoering van Meanderen behoorlijk vertraagd. Maar vanaf augustus 2006 konden dan toch tien beeldende kunstenaars, vijf dichters dichters en vier journalisten, afkomstig uit zestien verschillende culturen en actief in Nederland uitgenodigd worden om deel te nemen aan de tentoonstelling ‘Meanderen aan de Maas – Het Veranderende Landschap’. De kunstenaars kregen de opdracht om te verduidelijken hoe de verandering van het landschap – van thuisland naar Nederland – terug te zien is in hun artistiek werk.
De achtergronddocumentatie over het project en de informatie over de deelnemende kunstenaars werd zorgvuldig samengesteld. De groep kunstenaars kwam eind oktober 2006 bij elkaar om het project door te spreken. Juan Heinsohn werd aangesteld om te helpen bij de productie van Meanderen. De agenda werd getrokken voor de planning van de tentoonstelling gedurende de eerste helft van 2007 op de verschillende locaties. Het project zal zijn beslag krijgen in 2007. In dat jaar zal over het project als geheel separaat zorgvuldig en uitgebreid gerapporteerd worden.

d    Kunst in Exodus
In samenwerking met Platform de Levante bereidde AIDA december 2006 de expositie “Kunst in Exodus” voor met de kunstenaars: Persheng Warzandegan ( Iran ), Zenon Abdalla ( Syrië ), Raouf Saleh ( Iraaks Koerdistan ) en Shafiq Soroush ( Afghanistan ).
Deze expositie zou plaatsvinden van half januari 2007 tot 24 februari.

AIDA en mensenrechten – Vrije Meningen in de wereld
Mensenrechten en de schendingen van mensenrechten lijken wereldwijd sneller dan ooit bekendheid te krijgen. AIDA volgt die ontwikkelingen op de voet en rapporteerde in 2006 met regelmaat op de eigen website. Daarnaast verwijst AIDA naar de verschillende belangrijke websites die op internet over de mensenrechtenkwesties te vinden zijn. Het voordeel van de snelheid van het nieuws en de ogenschijnlijk gemakkelijke toegang tot de informatie over alle gebeurtenissen in de wereld lijkt gelijktijdig een groeiende desinteresse tot gevolg te hebben. Totdat de vlam in de plan slaat. Zoals bij de “Deense cartoon Kwesties”.
 
De Cartoonkwesties hebben 2006 gedomineerd. Het begon met de in de Deense krant Jyllandsposten gedrukte cartoons. De ontwikkelingen volgden in een razendsnel tempo. Om die gebeurtenissen zorgvuldig te rapporteren, zodat een breed publiek zowel de ontwikkeling als de betekenis ervan zou kunnen blijven volgen, sloot de coördinator van AIDA een vlugge deal met zijn broer, hoofdredacteur van De Journalist, opdat De Journalist deze taak op zich zou nemen. De Journalist heeft zich op haar website uitstekend van deze taak gekweten. Waar mogelijk heeft AIDA vanuit eigen bronnen informatie aangeleverd. Enkele achtergrondartikelen werden op de eigen site geplaatst. Pogingen van AIDA om reacties te krijgen van zowel de Internationale Vereniging voor Cartoonisten, als de Dansk Kunstnerraad mislukten. Zij durfden zich niet te mengen in de discussies en oplopende tegenstellingen. Beiden publiceerden wel een kort statement, toen de twaalf cartoonisten met de dood werden bedreigd.

Iran had min of meer in die zelfde periode te kampen met eigen cartoonkwesties. In april vroeg de Iraanse keramist en dichter Siamak Behrooz aandacht voor zijn Iraanse collega kunstenaar, de cartoonist en karikaturist Orod Shoraka. Deze werd lastig gevallen door aanhangers van het regime. Tentoonstellingen werden vernield, hij werd bedreigd, beledigd en geboycot. In juni werd in Iran de zeer populaire cartoonist Neyestany gearresteerd. Hij werd ervan beschuldigd de in Iran wonende Azeri ernstig te hebben beledigd. In Berlijn dreigde zelfs de “Idomeneo” van Mozart afgelast te worden.

Schokkend was het bericht van de moord op de Russische journaliste Ana Politkovskaja (7 oktober 2006). Februari 2002 was zij nog onze gast geweest bij de tentoonstelling “KAVKAZ – Foto’s uit Tsjetsjenië 1868-2002”, die AIDA samen met andere organisaties had georganiseerd.

Soms is er goed nieuws: 18 november 2006 kregen vijf bedreigde schrijvers en journalisten een Award. Simon Mol (Kameroen/Polen) en Faraj Bayrakdar (Syrië) kregen deze Award op voordracht van AIDA. Andrej Dynko (Wit-Rusland), Rosa Toloui (Iran/Koerdistan) en Hrant Dink (Turkije) ontvingen de andere Awards.
   
Website AIDA
De AIDA website bleek ook in 2006 een belangrijke informatiebron te zijn voor belangstellende op het gebied van cultuur, vervolging van cultuur, en het volgen van de interculturele ontwikkelingen en deelname aan de interculturele activiteiten. Hoe mooi zou het zijn wanneer meer ruimte of mankracht vrijgemaakt zou kunnen worden voor deze inmiddels in brede kring erkende en belangrijke site. Nu is het werk aan de site afhankelijk van de toevallige tijd van vrijwilligers of de momenten dat de coördinator van AIDA tijd kan vrijmaken voor het voeden van de website. De website, de structuur van de inhoud en de continuïteit van de informatie, zou zo veel beter kunnen.

Educatie
De Raad voor Cultuur adviseerde de staatssecretaris voor de periode 2006- 2008 om voor de activiteiten van AIDA voor cultuureducatie extra subsidie te geven (€ 14.962,– op jaarbasis). De Raad sprak zich positief uit over de plannen van AIDA, maar vond “dat AIDA zich moet beperken tot de ontwikkeling van het materiaal en de programma’s niet zelf moet uitvoeren. De instelling doet er in de ogen van de raad beter aan haar specifieke expertise te koppelen aan bestaande expertise op educatiegebied, die in landelijke en lokale instellingen voorhanden is. Ook kan zij de vluchtelingenkunstenaars met deze instellingen in contact brengen. Hierdoor kan volgens de Raad ook beter gegarandeerd worden dat de door AIDA ontwikkelde programma’s landelijke spreiding krijgen.AIDA besloot om de educatie goed voorbereid ter hand te nemen. Per september 2006 nam AIDA een medewerkster educatie in dienst. Voor meer informatie over dit onderwerp verwijs ik naar het bestuursverslag.

De educatiemedewerkster kon onmiddellijk aan de slag met het samenstellen van het muziekproject ‘Wat mijn hart zingt. ‘Wat mijn hart zingt’ draaide november 2006 proef in het Gerrit van der Veen College te Amsterdam. Het werd een groot succes, zowel voor de eerste en tweede klassen van het College, als voor de leerkrachten. Overwogen zal moeten worden op welke manier door AIDA ontwikkelde lespakketten in de toekomst ingezet zullen kunnen worden in het onderwijs. Inmiddels heeft de  cultuureducatiemedewerkster een algemene beleidsnota opgesteld over de cultuureducatieve mogelijkheden van AIDA. Deze nota zal zeer binnenkort separaat aangeboden worden.

AIDA Financieel
Naast het subsidiebesluit 2006-2008 heeft AIDA zoals gebruikelijk naar eigen financiële middelen gezocht, wanneer dit nodig was.
Deze zoektocht kende meevallers en tegenvallers. Een fantastische meevaller was de schenking van het FOAM aan AIDA. April 2006 hield het FOAM een openbare veiling waarin niet de naam van de fotograaf, maar de kracht van het beeld doorslaggevend was. De opbrengst van deze veiling kwam ten goede aan het werk van AIDA.

Grote tegenvallers bleken wederom de moeizame en slepende procedures voor subsidieaanvragen bij Fondsen. Bij de rapportage van het project Meanderen aan de Maas zullen wij volgend jaar uitvoerig hierop ingaan. Hoogst verbaasd waren wij in 2006 over de manier waarop het Mondriaan Fonds een enorm bedrag voor interculturele besteding voor beeldende kunsten in de aanbieding deed. Gelukkig kwam het bedrag bij het Van Abbe Museum terecht, maar is het uitschrijven van wedstrijden de nieuwe vorm van Cultureel Beleid maken? Het lijkt er op. Niet veel later adverteerde het Fonds BKVB voor het aanstellen van één of meerdere intendanten. AIDA vroeg zich af waar toch die behoefte vandaan komt om moeizaam opgebouwd werk in het culturele veld te negeren bij de wens om ‘nieuwe’ ‘intendanten’ aan te stellen, dan wel ‘huizen van culturele dialogen’ te construeren. Waarom wordt het duurzame werk dat in het culturele veld op dit gebied bestaat niet gekoesterd? Waarom wordt hun werk niet vergemakkelijkt door hen wat beter te faciliteren? Vanuit zulke overwegingen meldde AIDA zich bij het Fonds BKVB als intendant, althans voor een deel van het voor het doel van culturele diversiteit beschikbare budget. De speciaal aangestelde commissie besloot anders. De presentatie van hun besluit over de toekenning van de beschikbare gelden vonden wij een beschamende vertoning. Dit had met de vraag naar de gewenste intendant niets van doen. De jury hield het er op, dat zich geen geschikte kandidaten hebben gemeld. Maar zou de hele constructie zelf niet een grote vergissing kunnen zijn? Het voert te ver om op deze plaats uitvoerig op deze problematiek in te gaan. Tenslotte is dit geen beleidstuk. Wat niet zegt, dat AIDA hier geen visie over heeft. 

Herman Divendal -Coördinator AIDA
Amsterdam, april 2007