AIDA Nederland

Het kantoorwerk van AIDA

In dit verslag van activiteiten zullen met name de sprekende voorbeelden van activiteiten in het jaar 2001 aan de orde komen. De steun aan vervolgde kunstenaars kent een aantal activiteiten die inmiddels zo vanzelfsprekend zijn geworden, dat zij intern gezien worden als normale bezigheden die nu eenmaal, gezien de doelstelling, gedaan dienen te worden. Gelijktijdig kan hier ook weer niet geringschattend over gedacht worden, omdat zij een zeer groot deel van het werk bevatten. Het belangrijkste pakket "bezigheden" bestaat uit de schuchtere eerste contacten met zojuist naar Nederland gevluchte kunstenaars. Veel van dit werk is zo gewoon, dat het niet veel woorden nodig heeft. Juist de contacten met de kunstenaars zelf vormen de basis van het AIDA-werk. Een mooi voorbeeld daarvan is het project " Op basis van….", waar meer uitgebreid op ingegaan zal worden.

Een andere "bezigheid" is de informatieve rol naar het geschreven en gesproken woord, de dag- en weekbladen, radio en televisie. In 2001 heeft de informatieve rol het meest sprekend betrekking gehad op de gebeurtenissen in Afghanistan, of liever gezegd: de gebeurtenissen na 11 september 2001. De meer gangbare, maar minder zichtbare rol van AIDA betreft gesprekken, zoals (bijvoorbeeld in 2001): het verzoek van een programmamaker uit Deventer, die een multicultureel televisieprogramma wil maken voor RTV OOST.
Een niet te geringschatten reeks van "standaard bezigheden", tenslotte, bevat de voorlichtende, informatieve en dienstverlenende functie naar tal van culturele organisaties en instellingen. AIDA is als verbindingsbrug tussen enerzijds het reguliere culturele en kunstcircuit, anderzijds de buitenlandse kunstenaars van onmisbaar belang geworden.

AIDA Nederland is een transparante organisatie, die sinds haar ontstaan een groep betrokken mensen kent. Zij weet zich gesteund door, op de eerste plaats, een standvastige groep betrokken donateurs. Het werk wordt gedaan met een steeds wisselend aantal vrijwilligers die zich inspannen om met name de activiteiten te realiseren. De toegekende subsidie binnen het bekostigingsbesluit cultuuruitingen over 2001-2004 is, dat moge duidelijk zijn, daarbij onmisbaar. Met name die toekenning van deze subsidie is, zoals bekend wordt verondersteld, niet over één nacht ijs gegaan. Om dit voor elkaar te krijgen in het jaar 2000 heeft AIDA de eerste maanden van 2001 met name benut om ' achterstallig onderhoud' te plegen, met andere woorden: medio april 2001 was de opgelopen achterstand in met name de 'reguliere' bezigheden ingehaald. Maar ook de banden met de groep betrokken donateurs moesten opnieuw aangehaald worden, want door alle verwikkelingen over het al dan niet krijgen van de subsidie over 2001-2004 waren sommigen enigszins ' van slag' geraakt. Een aantal mensen haakte in 2000 af, omdat zij dachten dat het met AIDA afgelopen zou zijn. Terwijl het aantal donaties in 2001 flink is teruggelopen, omdat velen de gedachte waren toegedaan dat donaties " niet meer nodig zijn, nu AIDA subsidie krijgt". In 2001 heeft AIDA dan ook meer dan gebruikelijk via nieuwsbrieven en informatie over specifieke activiteiten de banden met de donateurs aangehaald.

Activiteiten
Onlangs heeft AIDA een Nieuwsbrief verstuurd (maart 2002), waarin de belangrijkste activiteiten van 2001 worden gememoreerd. AIDA stuurt de Nieuwsbrief bij dit jaarverslag over 2001 mee, zodat deze als onderdeel ervan beschouwd kan worden. Op deze plaats wil AIDA bij elke activiteit nog een kanttekening plaatsen die in de Nieuwsbrief zelf niet, maar voor dit jaarverslag relevant gevonden moge worden.

1. Het project "Op basis van….".
Het spannende project in Leiden tussen Nederlandse en gevluchte beeldende kunstenaars heeft gedurende het hele jaar 2001 plaatsgevonden. In het voorjaar begonnen de eerste voorbereidingen. Na de zomer hebben de verschillende kunstenaars met elkaar samengewerkt. Het resultaat van die samenwerking was in november te zien in het Centrum voor Beeldende Kunst te Leiden. Verschillende bladen (zoals De Volkskrant, het Leids Dagblad, Contrast) hebben erover geschreven. Het verloop van het project  moge exemplarische genoemd worden voor de manier van werken zoals AIDA zich die wenst. Een meer gedetailleerde bijdrage van het verloop van dit project kan teruggelezen en -gezien worden in een boekje, dat hierover gemaakt is. Dit boekje wordt bij dit verslag meegestuurd.

2. De dichtersmanifestatie "Voorbij het geloof"
De Stichting Dunya en de Stichting AIDA zijn de motor geweest voor een ouderwetse dichtersmanifestatie als een reactie op het verbijsterende drama, dat de naam "9-11" draagt. In relatief zeer korte tijd creëerden Dunya & AIDA een podium voor al die schrijvers die van zich wilden laten horen. De manifestatie vond plaats in december 2001. Betrokkenheid vanaf de eerste dag dat zich in de wereld gebeurtenissen voordoen, die van invloed kunnen zijn op de steun die binnen afzienbare tijd gezocht zal worden, is van het allergrootste belang. Door meteen in september te reageren en ruimte te maken voor een podium, weten mensen AIDA te vinden, wanneer dat nodig is. Zoals nu met het vraagstuk van Afghanistan. De rook van de bombardementen mag dan opgetrokken zijn, het perspectief, de toekomst van het land is nog volstrekt ontzeker. Uiteraard roept de nieuw gecreëerde situatie vragen op, ook bij de Afghaanse intellectuelen en kunstenaars in ballingschap. Is het moment aangebroken om terug te keren of juist nog niet. Kortom: op welke manier kan een uitwisseling tot stand gebracht worden tussen hier en daar? Doordat AIDA zich met zulke vraagstellingen bezighoudt, weten die initiatieven die een belangrijke rol kunnen spelen in de nieuwe situatie het kantoor van AIDA te vinden. In het najaar van 2001 hebben de eerste bijeenkomsten plaatsgevonden voor een project, dat de naam " Radio Rietfluit" draagt. In het Jaarverslag van activiteiten over 2002 zal meer over dit project en de voortgang ervan geschreven worden.
 
3. Tentoonstellingen uit Isfahan in Nederland
Het werken met buitenlandse kunstenaars in Nederland staat niet stil bij de (geografisch) Nederlandse grens. Een mooi voorbeeld moge het contact zijn met de fotografe Parisa Damandan uit Iran. In 2001 heeft de samenwerking geresulteerd in een wondermooie fototentoonstelling te Wageningen: "Poolse vluchtelingen in Iran". Daarnaast zijn de voorbereidingen getroffen voor een tweede tentoonstelling: "Women unveiled", welke tentoonstelling inmiddels (februari/maart 2002) heeft plaatsgevonden.
Het ligt in de bedoeling om in 2002 hernieuwde werkbesprekingen te houden om verdere mogelijkheden te zoeken voor het ontsluiten van de duizenden glasplaatnegatieven, die wel eens van onschatbare historische betekenis zouden kunnen zijn.

4. De Landelijke Gedichtendag 2002 "Muze bezing mij…."
In januari 2002 heeft de tweede gedichtendag plaatsgevonden, die georganiseerd is door de LPA (Literaire Podia Amsterdam), een bundeling van een vijftiental organisaties in Amsterdam. De voorbereidingen van dit festival hebben plaatsgevonden in 2001. AIDA memoreert in dit verslag dat AIDA niet alleen deelnemende organisatie is geweest. AIDA maakt sinds januari 2001 deel uit van de zogeheten "kerngroep", waarbij met name gevraagd is om de financiële organisatie en uitvoering van de samenwerking te bewaken.

5. De fototentoonstelling "Kavkaz – foto's uit Tsjetsjenië 1868-2002"
Woensdag 20 februari 2002 vond de officiële opening plaats van een fototentoonstelling, aan de voorbereidingen waarvan het hele jaar 2001 zorgvuldig gewerkt is. Het resultaat is een indrukwekkende aanklacht tegen elke oorlog geworden, ook al wordt in de tentoonstelling door middel van foto's en teksten het leven en overleven van het Tsjetsjeense volk in beeld gebracht. AIDA denkt dat dit een van de zeldzame keren is geweest dat een aantal mensenrechtenorganisaties van naam vanuit een culturele invalshoek zo'n uitgesproken politiek manifest hebben neergelegd. Het resultaat (zowel naar de diepte van de vorm als die van de inhoud) is naast de tentoonstelling zelf (die nog tot eind augustus te zien is in het Verzetsmuseum in Amsterdam) terug te vinden in een uitgave van Amnesty International; " Gevangene van de Kaukasus – Tsjetsjenië in beeld, poëzie en verhalen".

6. Monument ter nagedachtenis van Uruguayaanse vermisten
Op 11 september (sic!) heeft AIDA meegewerkt aan een benefietprogramma om geld in te zamelen voor een monument ter nagedachtenis van Uruguayaanse vermisten.

AIDA en de verschillende kunsten
In 2001 heeft AIDA bijgedragen aan verschillende activiteiten van andere organisaties. AIDA is de onzichtbare bron voor talloze organisaties die buitenlandse kunstenaars bij gelegenheid of met regelmaat op het podium brengen. De bijdragen (en de hoeveelheid tijd die daarbij gemoeid gaat) verschilt enorm). Soms volstaat een enkel telefoontje. Soms helpt AIDA een 'vaag idee' om te zetten tot een te realiseren plan. Die activiteiten vinden over het hele land plaats en zijn van karakter heel verschillend. Om een indruk hiervan te geven noemt AIDA een paar van die activiteiten:
- AIDA heeft deelgenomen aan voorbereidingen en aanlevering van een programma " Iraanse vierdaagse" in Heemstede.
Vluchtelingenwerk Voorschoten heeft AIDA uitgebreid bezocht om ideeën op te doen voor een tentoonstelling tijdens "de week van migranten".
- AIDA heeft geholpen bij de research voor de film "Bela Bela" van (met name het deel dat gaat over Maria Elena Cruz Varela), en Kid Dynamite.
- In Amsterdam heeft AIDA tijd gestoken in een door het Projectbureau MCE (MultiCulturalisatie Emancipatie) georganiseerde salon over: "De positie van zwarte, migranten- en vluchteling-kunstenaars in de Nederlandse kunstwereld".
- Voor een muticultureel festival heeft Miguel Petchkovsky een installatie gemaakt "The Wall", waaraan mensen die het festivalterrein betraden actief konden deelnemen.

Het leukste zijn en blijven natuurlijk de zelf georganiseerde kleine programma's, die overigens ook heel verschillend kunnen zijn zowel naar de aard van het programma, als de hoeveelheid tijd die AIDA erin moet steken om een programma te doen slagen:
- Zo heeft in mei 2001 het wonderschone podiumprogramma plaatsgevonden met twee Iraanse dichteressen, Azita Ghahreman (Masshad, Iran) en Roshanak Bigonah (Boston, USA). Beide dames kenden elkaar van de middelbare school, maar hadden elkaar inmiddels ruim vijftien jaar niet gezien. Het werd een feestelijke literaire ontmoeting tussen de twee hartsvriendinnen.
- Een andere activiteit is de begeleiding van de makers van het theaterstuk " Era una volta in teatro" door de toneelgroep N.A.T.O. ( "Nederlandse Allochtone Theater Organisatie), een initiatief van de ex-Joegoslavische regisseur Nuno Salihbegovic. Jawel, mèt discussie na afloop over "Censuur in Context en Feit of Fictie".
  
Founding Meeting of the Artist's and Artistics Rights Network (AARN)
Op 22 en 23 juni 2001 heeft de oprichting plaatsgevonden van een internationaal netwerk met betrekking tot de Rechten van Kunstenaars en hun artistieke Vrijheid. De aanzet voor dit netwerk dateert van februari 2000. AIDA heeft bijzonder geijverd voor de realisatie van dit netwerk. In juni 2002 was het zover: De deelnemers van een aantal belangrijke internationale mensenrechtenorganisaties en kunstvakorganisaties hebben een aantal beginselen voor een netwerk over de rechten van kunstenaars vastgelegd. Een bescheiden begin voor een netwerk dat grote betekenis kan krijgen.

De website: www.aidainternational.nl
In de subsidieaanvraag voor 2001-2004 ("Kunst & Cultuur, vreemd en vertrouwd", december 1999) schreef AIDA aan het einde van haar aanvraag het volgende:
"De wensbegroting voor meer gelden heeft te maken met de wens om bij de tijd te blijven: het ontwikkelen en onderhouden van een website. Om verschillende redenen is dit voor AIDA belangrijk. In het internationale werk en het verkrijgen van informatie in internationaal verband is een website in groeiende mate onmisbaar. Daarbij kan de belangstelling voor het werk van AIDA vergroot worden. Tegelijkertijd kunnen meer mensen in haar activiteiten worden gemoeid. Hiertoe zal extra mankracht gevraagd worden om zich te wijden aan ' het voeden' van de website." Zoals u weet: deze vraag is tot op heden niet gehonoreerd. Dat neemt niet weg, dat AIDA vindt dat die website er wel moest komen, ooit, wanneer dan ook. Een eenmaal door AIDA gestelde prioriteit komt voort uit het werk zelf en kan niet zomaar niet plaatsvinden, als besloten wordt hier geen subsidie voor te verlenen. Met het onverdroten 'kunst- en vliegwerk' en een 'vleugje geluk' van bevlogen vrijwilligers aan AIDA eigen is begonnen aan de opbouw van een website. Tot nu toe kon dit tegen relatief lage kosten gebeuren  De balans- en resultaatrekening over 2001 laat dit 'lezen'  onder C.2.3.5., alsook het gegeven dat bij continue vrijwilligers uiteraard verschillende kantoorkosten, zoals o.m. C.2.2.1 en C.2.2.17 enigszins hoger uitkomen dan is begroot. Opvallend is wel, dat bij een verhoging van de telecommunicatie er onmiddellijk sprake is van een vermindering van drukwerk, kopieerkosten en porti. Desondanks moet op deze plaats reeds gesteld worden, dat naar mogelijkheden gezocht zal moeten worden om het "websitegebeuren" op een meer structurele manier financieel te onderbouwen zodat alle mogelijkheden die de website inhoudelijk biedt optimaal benut zullen kunnen worden.

Inmiddels (precies een jaar later) is de website van AIDA niet alleen de grootste website van welke non-gouvernementele organisatie in Nederland dan ook. De website is inmiddels uitgegroeid tot een belangrijke inhoudelijke site op het gebied van kunst en cultuur met buitenlandse kunstenaars. In een aparte bijlage "Websiterapportage"  (wordt een overzicht gegeven van de bestanden die u op de website kunt aantreffen. Men dient zich daarbij te realiseren dat vrijwel elk bestand is gebaseerd op basis van contact door AIDA met de weergegeven personen of activiteiten. Daarnaast treft men een overzicht aan van het bezoek op de website. Uit de gegevens kan men afleiden, dat AIDA een belangrijke vraagbaak is voor met name een Nederlands publiek (84% van alle websitebezoekers) en inmiddels gemiddeld tien keer per dag door een persoon of instantie bezocht wordt. Wat minder zichtbaar is, is de voorbeeldfunctie die AIDA heeft voor buitenlandse kunstenaars en meer nog: voor buitenlandse culturele zelforganisaties. Inmiddels zijn er al drie culturele zelforganisaties die onder de veilige paraplu van AIDA hun eigen website aan het opbouwen zijn. AIDA zal hier in het "Jaarverslag over de activiteiten in 2002" uitgebreid op terugkomen.

Amsterdam, 23 april 2002

Herman Divendal