AIDA Nederland

Advies door de Raad voor Cultuur

Sector & Categorie: Ontwikkelinstelling Bovensectoraal Intercultureel

Instelling AIDA Nederland

Inleiding
Stichting AIDA Nederland helpt gevluchte kunstenaars hun weg te vinden in de Nederlandse kunstwereld. De instelling vindt aparte aandacht voor gevluchte kunstenaars gerechtvaardigd, omdat zij vanwege onder meer problemenrond de verwerving van een verblijfsstatus in een andere situatie verkeren dan de overige migrantenkunstenaars.
AIDA is een kleine organisatie. Via een bureau met een bezetting van 1,4fte ondersteunt de instelling jaarlijks ongeveer vijftig kunstenaars. Hunwerk en achtergrond worden gedocumenteerd. De instelling informeert en adviseert culturele en maatschappelijke organisaties over gevluchte kunstenaars en hun cultuur van herkomst. Zij helpt de kunstenaars bij het vinden van werk, scholing en opleiding. Tussen de honderd en tweehonderd kunstenaars krijgen jaarlijks een gelegenheid omte exposeren of op te treden.
AIDA organiseert debatten en participeert in door anderen georganiseerde bijeenkomsten. De instelling maakt deel uit van een intercultureel, landelijk netwerk.
In de periode 2009-2012 wil AIDA zijn activiteiten voortzetten en verder ontwikkelen, waarbij het zich vooral richt op programma’s en projecten gerelateerd aan educatie. Er zijn plannen voor kleinschalige voorstellingen gewijd aanvraagstukken rond vermenging van culturen. Deze voorstellingen zijn gericht op een breed publiek dat benaderd wordt via onder andere leeskringen, bejaardentehuizen, openbare bibliotheken en concertzalen. Verder wil AIDA intensieve uitwisseling tussen Nederlandse en gevluchte kunstenaars blijven stimuleren, evenals deelname van gevluchte kunstenaars aan het programma ‘Beroepskunstenaars in de klas’ van Kunstenaars & Co.
Door ontwikkeling van cultuureducatief materiaal gericht op gemengde scholen, streeft AIDA ernaar duizend leerlingen per jaar te bereiken. Daarnaast worden activiteiten georganiseerd gericht opeen ‘terloops’ publiek, zoals rondleidingen en workshops gerelateerd aan bijvoorbeeld tentoonstellingen in openbare bibliotheken.

Stichting AIDA Nederland dient een aanvraag in voor een plaats als ondersteunende instelling op de terreinen cultuureducatie en intercultureel in de basisinfrastructuur 2009-2012. De instelling vraagt een subsidie van € 138.880. De minister van OCW heeft
de aanvraag van AIDA voorgelegd aan de Raad als aanvraag voor de categorie ontwikkelinstelling.
AIDA ontvangt subsidie in het kader van de Cultuurnota 2005-2008. De Raad heeft de instelling gevolgd aan de hand van haar activiteiten. Daarnaast is op 11 mei 2007 een gesprek met de instelling gevoerd.
De commissie Amateurkunst en Cultuureducatie en de commissie Internationaal Cultuurbeleid zijn bij de voorbereiding van dit advies betrokken geweest.

Beoordeling
Stichting AIDA Nederland fungeert als wegwijzer voor kunstenaars die als vluchteling in Nederland terechtgekomen zijn. De instelling documenteert en archiveert hun werk
en zorgt er door presentaties en educatieve activiteiten voor dat het grotere bekendheid krijgt. AIDA begeleidt gevluchte kunstenaars bij het opbouwen van hun loopbaan in Nederland. De instelling levert een bijdrage aan de ontwikkeling van deze specifieke groep kunstenaars, maar voldoet in strikte zin niet aan de eisen voor een ontwikkelinstelling, waarvoor geldt dat talentontwikkeling, vernieuwing, experiment of onderzoek de kernactiviteit moet zijn. Ook biedt de categorie ondersteunende instelling geen adequaat kader, omdat die is bedoeld voor instellingen die zich vooral toeleggen op coördinerende activiteiten.
AIDA’s beleidsplan weerspiegelt de bescheiden ambitie: de instelling opereert eerder op de achtergrond dan in de volle schijnwerpers. Met haar kleine staf zet zij zich in om gevluchte kunstenaars in Nederland aan een nieuw bestaan te helpen. AIDA heeft zich in de loop der jaren ontwikkeld tot een door veel kunstinstellingengewaardeerde partner en heeft voormeerdere gevluchte kunstenaars aan de basis gestaan van een succesvolle loopbaan in Nederland. De instelling wordt vaak ingeschakeld doororganisaties en instanties die aandacht willen besteden aan kunstenaars die om hun werk of hun
opvattingen het land van herkomst moesten ontvluchten. De Raad vindt dat AIDA een belangrijke en onmisbare bijdrage levert aan de bewustwording van de kwetsbaarheid van kunstenaars in situaties waarin vrijheid van meningsuiting onderdruk komt te staan.
De Raad is positief over de inzet van AIDA om gevluchte kunstenaars te laten participeren in activiteiten opscholen. Met het door AIDA ontwikkelde educatieve materiaal biedt de instelling scholieren de mogelijkheid via een specifieke invalshoek kennis te maken met de diversiteit van culturen die Nederland kent.
De instelling is klein en zij wil dat, afgezien van de wens tot lichte groei, ook blijven. Grote instellingen worden door vluchtelingen vaak als bedreigend ervaren doordat ze herinneringen oproepen aan slechte ervaringen met bureaucratische instanties uit het land van herkomst.
De Raad erkent het belang van dit aspect, maar vindt tevens dat AIDA zich door zijn geringe omvangkwetsbaar maakt. De doelstelling om kunstenaars te helpen hun weg te vinden in de Nederlandse (kunst)wereld vertoont verwantschap met het werkterrein van bijvoorbeeld Kunstenaars & Co, waarmee wordt samengewerkt in het kader van het programma Van talent naar beroep. De Raad vindt dat AIDA zou moeten onderzoeken hoe het zich als kleine organisatie minder kwetsbaar zou kunnen maken door meer structurele samenwerking aan te gaan met andere instellingen die zich bezighouden met de begeleiding van kunstenaars. Tenslotte zou AIDA volgens de Raad ook een beroep moeten kunnen doen op ondersteuningsmogelijkheden in het kader van sociaal beleid, gelet op het feit dat de instelling ook enkele meer algemeen maatschappelijke taken ten behoeve van gevluchte kunstenaars vervult.

Conclusie en advies

De Raad is positief over het werk van Stichting AIDA Nederland.
Niettemin is hij van oordeel dat de nieuwe subsidiesystematiek geen mogelijkheid biedt voor het onderbrengen van AIDA in de basisinfrastructuur. Tegelijkertijd vindt hij dat deze instelling, gegeven het substantiële belang van haar activiteiten, wel aanspraak moet kunnen maken op ondersteuning door de landelijke overheid. De Raad adviseert met klem voor AIDA subsidiëring ter hoogte van het huidige subsidiebedrag te realiseren buiten het kader van de basisinfrastructuur 2009-2012.

FINANCIEEL KADER

HUIDIGE SUBSIDIE € 53.111,—
GEVRAAGDE SUBSIDIE € 138.880,—
GEADVISEERDE SUBSIDIE ± € 53.000,—